. Başqa cür hərəkət etmək lazımdır.
Amma əvvəlcə, hər halda, bağa gedib uzanmaq lazımdır, xüsusən də əgər bu,
gerçək xəstəlik olmadığından, mümkün olan bütün ləzzətləri dadmaq lazımdır,
burda da çoxlu ləzzətlər vardır.
Sizin Frans K.
Əziz Milena xanım, dərhal onu deyim ki, – yoxsa nə qədər yaxşı olsa da, iradəmin
əleyhinə olaraq bunu mənim məktubumdan hiss edəcəksiniz – təxminən iki
həftədir ki, yuxusuzluqdan əziyyət çəkirəm, ümumiyyətlə, mən bundan faciə
düzəltmirəm, belə dövrlər gəlir və gedir və həmişə onlar üçün lazım olduğundan
daha çox səbəblər tapılır (bu, gülməli olsa da, Bedekerə görə onlardan biri Meranın
havasıdır), amma bu səbəblər başqa hallarda, demək olar ki, hiss olunmur; necə
olursa-olsun, bundan kötük kimi küt, meşə vəhşisi kimi narahat olursan.
Amma heç olmazsa, bir sevincim vardır: Siz sakit yatmısınız – qoy lap “qəribə
tərzdə olsa da”, qoy lap dünən “özünüzdə olmasanız da” sakit yatmısınız.
Əgər gecələr, ola bilsin ki, yuxu məndən qaçarsa da, artıq onun yolunu bilirəm
və şikayət etmərəm. Şikayət etmək axmaqlıq olardı, axı bütün varlıqlardan ən
günahsızı yuxudur, yuxusu olmayan insanın özü günahkardır.
Və həmin yuxudan məhrum olan insana sonuncu məktubunuzda təşəkkür
edirsiniz. Əgər kimsə kənar adam bunu oxusaydı, yəqin ki, düşünərdi: “Bu necə
adamdır! Yəqin ki, o, dağı da yerindən oynatmağı bacarar”. Amma bununla yanaşı
olaraq, insan heç bir şey etmirsə, barmağını da tərpətmirsə (heç olmasa qələmi),
südlə və Tanrının yetirdiyi ilə qidalanırsa (amma bu həmişə olmur və əl altında
ancaq “çay və alma” olur), qalan bütün şeyləri özbaşına buraxır və dağları da öz
yerində saxlayır. Siz Dostoyevskinin birinci uğurunun tarixçəsini bilirsinizmi? Bu
əhvalatdan özüm üçün çox şey götürmüşəm və ondan yalnız şöhrətli olduğu üçün
misal gətirirəm, çünki qonşuluqdakı bütün əhvalatlar, hətta bir az da yaxındakı
olaylar eyni məna kəsb edirlər. Yeri gəlmişkən, artıq onu təxmini bilirəm, xüsusən
də adları. Bu vaxt Dostoyevski özünün