vəziyyət eynilə əvvəlki
kimi, lap bir az da çox qüvvəm xaricində olacaqdır.
Sənin bu altı ay haqqında mənə danışmaq istədiklərini öyrənmək zərurəti
birdən yaranmadı. Əminəm ki, bu nəsə dəhşətli bir şeydir; əminəm ki,
həyəcanlanmısan, hətta, ola bilsin ki, dəhşətli bir iş tutmusan; əminəm ki, sənin
müasirin kimi mən buna dözməzdim (amma yeddi il bundan əvvəl heç də hamı
buna dözməzdi); əminəm ki, müasirin kimi buna gələcəkdə də dözməyəcəyəm – bəsdir, bütün bunlar nəyə lazımdır, məgər mənim üçün ən vacib olan sənin
həyəcanların və əməllərindir, ya sadəcə sənsən. Mən ki səni bu hekayətlərsiz də
lap yaxşı tanıyıram özümdən də yaxşı tanıyıram, amma bütün bunlarla əllərimin
durumunu bilmədiyimi demək istəmirəm.
Sənin məktubun fərziyyəmlə qətiyyən ziddiyyət təşkil etmir, əksinə, axı sən
yazırsan: “Nejradeji buch utekla trevi sestou, ktera nevede ani k Tobe ani s nim,
nekam do Samoty”74. Mən təklif edirəm ki, onu, mənim kimi, həmin gün yazasan.
Əlbəttə, xəstəliyin bu mərhələsində sən hətta ərini tərk də edə bilməzsən,
amma sənin yazdığın kimi, xəstəlik sonsuz deyildir, sən cəmi bir neçə aydan bəhs
etmisən, bir aydan da artıq müddət sovuşmuşdur, daha bir aydan sonra o, sənsiz
də keçinə biləcəkdir. Daha doğrusu, avqustda, lap geci sentyabrda.
Yeri gəlmişkən, etiraf edirəm: sənin bu məktubun onlardan deyildir ki, dərhal
oxuyum, düzdür, onu dalbadal dörd dəfə oxudum, amma elə indicə öz rəyimi
söyləyə bilmərəm. Düşünürəm ki, yuxarıda yazdıqlarım öz qüvvəsində qalır.
Sənin
***
Bazar
Bir daha dünənkilər barədə: sənin məktubun məni oyatdı ki, hər şeyə başqa
yöndən baxım, amma indiyə qədər bundan ehtiyat edirdim. Onda hər şey başqa
cür görünür və qeyri-adi olur.
Mən ki sənə görə ərinlə mübarizə aparmıram – mübarizə yalnız səndə başa
çatır; əgər qərar sənin ərinlə mənim aramda gedən mübarizədən asılı olsaydı,
çoxdan həll olunardı. Bu işdə mən sənin ərini həddən artıq qiymətləndirmirəm, ola
bilsin ki, lazım olan qədər də qiymətləndirmirəm, amma mən bir