r şeyi bilirəm: əgər
o məni sevirsə, bu, varlının kasıba olan sevgisidir (bu yanaşmadan, sənin mənə
olan münasibətində də bir az hiss olunur). Sənin onunla birgə ailə həyatında mən
yalnız “böyük evdə”ki siçanam, bu siçana, ən yaxşı halda, ildə bir dəfə xalça
üzərində sərbəst qaçmaq nəsib olur.
İşlər elə vəziyyətə gəlmişdir ki, bu qətiyyən qəribə görünmür və məni də
təəccübləndirmir. Amma məni təəccübləndirən odur ki, sən bu “böyük ev”də
yaşayırsan, bütün varlığınla ona məxsussan, bütün həyat qüvvəni ondan alırsan,
orada bir kraliça kimi dövran sürürsən və hər halda – bunu dəqiq bilirəm – imkanın
vardır ki, (məhz ona görə ki, sən hər şeyi bacarırsan: ya se prese nezastavim ani
pred – ani pred – ani pred...)75 məni yalnız sevmək yox, bütövlükdə, tam şəkildə
mənim olasan, özünün xüsusi xalçanda qaçasan.
Amma ən təəccüblüsü bu deyildir. Ən təəccüblüsü bax budur: mənə doğru
gəlməyi arzu elə, daha doğrusu, əgər “musiqili şəkildə” ifadə etsək, mənə doğru
gəlmək üçün bütün dünyanı qurban verərək elə dərinliyə en ki, sənin
yüksəkliyindən baxanda nəinki az şeylər görünsün, hətta heç nə görünməsin.
Bunun üçün (bax, ən qəribəsi elə budur!) enmək yox, insanın fövqündə duran bir
səylə özündən yuxarı qalxmaq, öz sərhədlərindən qopmaq və elə yüksəklərə
qalxmaq lazım gəlir ki, sonunda labüd parçalanma, dağılma və yoxolma baş
verəcəkdir (yəqin ki, mənim üçün də belədir). Və bütün bunlar yalnız ona görədir
ki, mənim yanıma düşəsən, o yerə ki, heç bir şey oraya cəzb olunmur, orada mən
boş əllə oturmuşam, heç bir ruhi nailiyyətim yoxdur, xoşbəxt və ya bədbəxt, layiqli,
yaxud günahkar şəkildə, sadəcə, məni saldıqları həmin yerdə oturmuşam.
İnsanların cərgələndiyi siyahıda mən sənin yaşadığın yerlərin müharibəyə
qədərki dövründə olan baqqallar kimiyəm (hətta şarmankaçalan da yox, o hara,
mən hara!); hətta mən bu yeri amansız mübarizə nəticəsində qazanmışamsa da,
belədir, – amma mən onu mübarizə nəticəsində qazanmamışam – fərqi yoxdur, bu
xidmətimə görə olan