ş təriflərə layiq deyildir, bu sözlərin
əvəzini verə biləcək mövqeni fəth edə bilməyəcəkdir. Təəssüf ki, bu əhvalatın əsl
mahiyyəti Dostoyevskinin nəhəng adı altında əriyib gedir. Yuxusuzluq məni hara
gətirib çıxartdı? Hər halda, mən ən xoş duyğu və arzularla dediklərimin üstündə
dururam.
Sizin Frans K.
Əziz Milena xanım, cəmi bir neçə sətir özümə görə qeyd edirəm, sabah, yəqin ki,
Sizə yenidən yazacağam; yalnız məktubunuzdan aldığım təəssüratı özümdən
uzaqlaşdırandan sonra – yoxsa o, gecə-gündüz məni izləyəcək – yazacağam, bu
gün isə özüm üçün yazıram. Çox qəribəsiniz, Milena xanım, Vyanada qalaraq hələ
bir vaxt tapıb başqalarının, məsələn, mənim çox da yaxşı yaşamadığıma, hansı bir
gecəni isə sonrakılardan daha pis keçirdiyimə təəccüblənirsiniz də. Buradakı üç
tanışımın (üç bacımdan böyüyünün beş yaşı var idi) münasibətləri məntiqə uyğun
gəlmir, onlar imkan düşən kimi, çayda-zadda məni batırmaqda israrlıdırlar. Bu ona
görə belə deyildir ki, mən onlarla pis davranıram. Yaşlılar uşaqları belə şeylərlə
qorxudanda, bu, əlbəttə ki, zarafat və sevgi kimi yozulur, təxminən belə məna
verir: əyləncə xətrinə tamamilə qeyri-mümkün şeylər danışırıq. Uşaqlar isə hər şeyi
ciddi qəbul edirlər, onlar üçün mümkün olmayan şey yoxdur, onların səni on dəfə
suda batırmaq üçün uğursuz cəhdlərinə baxmayaraq, inanmırlar ki, on birinci cəhd
də uğursuz olacaq, onlar hətta bundan əvvəlki on yayınmanı yaddan çıxarırlar.
Ə ər uşaqların sözlərini yaşlıların bilikləri ilə müqayisə etsək, çox qıcıqlandırıcı
olar. Sanki yalnız öpmək və sıxmaq üçün yaradılmış dördyaşlı, bütün balacalar kimi
koppuş və ayı balası kimi güclü uşaq sənə hücum edəndə iki bacısı da sağdan və
soldan onlara kömək edir, arxadan isə bu üç körpənin xeyirxah atası və yumşaq,
gözəl, gonbul ana hər şeyə sanki qanad gərmişlər, onlar baş verənlərə təbəssümlə
baxır (onların dördüncü uşağı artıq beşikdədir), amma səni xilas etməyə
tələsmirlər – sən artıq məhv olmaq üzrəsən və yazı ilə təsvir etmək