verdiyin qandı.
Və sonra da Uşaq ağladı. Hakim də Uşağı zaldan çıxartdı.
Uşaq çıxarkən dedi:
- Komandir! Biz səni gözləyirik! Səninlə ölümə getməyə hazırıq!
Və neçə il hərbi intizama öyrədə bilmədiyi bu Uşaq qapıdan çıxarkən bir anlıq geri döndü və ayaqlarını cütləyib ona hərbi salam verdi.
Bütün məhkəmə boyu yerindən tərpənməyən və bircə söz belə söyləməyən Komandir də ayağa qalxdı, onun hərbi salamını hərbi salamla cavablandırdı.
Bu vaxt zalda oturmuş cavanlar da ayağa qalxdılar və Komandirə hərbi salam verdilər.
Vəziyyəti belə görən hakim özünü itirdi və məhkəməni düz bir həftə təxirə saldı...
***
... Komandir danışmayacaqdı, amma Uşağın o hərəkəti onu danışdırdı. Özü də çox uzaqdan başladı.
- Cənab hakim, prokurora sual verə bilərəmmi?
- Buyurun, sualınızı verin.
- Cənab prokuror, məni arvad-uşağı düşmən əlində buraxıb qaçan polkovniki güllələməkdə ittiham edirsiniz. Adamları zorla döyüşə soxub qırdırmaqda, qanunsuz silahlı dəstə yaratmaqda, rusların hərbi hissəsindən silah-sursat oğurlamaqda, day nə bilim nədə ittiham edirsiniz. İndi mən sizdən soruşuram. Heç sizin qucağınızda on səkkiz yaşında bir uşaq, əmi, qoyma ölüm, deyə can verdimi? Arvad-uşaq, dostların erməni qradından gözünün qabağında parça-parça oldumu? Dişinlə-dırnağınla tikdirdiyin evə qrad düşdümü? Övladı şəhid olan anaların dırnaqlarıyla üz-gözlərində açdıqları şırımları gördünmü?..
Prokuror:
- Cənab hakim, müttəhim məni təhqir edir.
Hakim:
- Müttəhim, sözlərinizə fikir verin, əks halda...
- Yoxsa nə? Prokuror mənə iki dəfə güllələnmə tələb edəcək?! Məni iki dəfə güllələyəcəksiz?! Mən könüllü batalyon yaradıb quldurluq etməmişəm, baş kəsməmişəm, ev yarmamışam. Bu torpağı qorumuşam. Başınızın üstündəki o bayrağı qorumuşam. Məni güllələnmə ilə qorxutmaq olmaz. Onsuz da neçə ildi nəfə yaşayıram. Ölmək doğulduğun torpağı düşmən tapdağı altında görməkdən min dəfə şərəflidi. Allah hansı günahıma görəsə bu şərəfi də mənə çox gördü. Mən həqiqətən güllələnməyə layiqəm. Amma prokurorun