Bir tacir düşünün ki, əlində 50-100 min manat mayası var. Bu tacir bir dükan (obyekt) açır və etimad etdiyi bir şəxsi də həmin yerə idarəçi təyin edir. İş qızışır, illər keçir amma tacir təyin etdiyi şəxslə hesabat aparmır. Etimadı olduğu üçün yaxud da səhlənkarlıq ucbatından yalnız onun dediklərri ilə kifayətlənir. Bu iş nə dərəcədə sağlam və davamlı ola bilər?

Əksinə ola bilər ki, etimad etdiyi şəxs də səhlənkarlıq etsin və nəticədə qurulan iş də, maya da batsın.

Yuxarıda qeyd edilən taciri şərti olaraq ağıl qəbul edək. Sərmayə bizim ömrümüz, dükan bu dünya həyatı, təyin etdiyimiz işçi isə nəfsimizdir. Eyni ilə ticarətdə olduğu kimi ağıl əlindəki ömrü ancaq nəfsə arxayın olaraq yaşayarsa və özünə hesabat verməzsə o zaman sonu tacirdən də acınacaqlı olar. Çünki tacırın initdiyi puldur və yenidən qazanıla bilər, amma ikinci “tacirin” (insanın) itirdiyi ömrdür ki, onu qaytarmaq olmur. Odur ki, ağlımızla nəfsimizin arasındakı hesabatı unutmayaq!