şeyə bağlasın ki, o, bütün müqəddəslərdən, bütün ali və şərəfli işlərdən yüksəkdə dayansın və ona iman bütün həqiqətlərə imanı əhatə etsin.

İslam filosofları “tək olan zat bütün həqiqətləri əhatə edir” adlı bir qaydanı isbat ediblər. Tək olan zata iman da əgər xalis və arifanə olsa, bütün həqiqətlərə imanı əhatə edər. Çünki bütün həqiqətlərin kökü Onun zatıdır və bu dünyada mövcud olan bütün əsaslar Onun pak zatından qaynaqlanır. Qurani-kərimdə belə bir ifadə var, buyurur ki, de, haqq, Allahdandır. Quran "haqq, Allah ilədir" demir, buyurur ki, haqq, Allahdandır. Allah-taala Onun barəsində "haqq Onunladır, O, haqq ilədir" ifadəsinin işlədilməsindən yüksəkdədir. O, bütün haqların Onun zatından qaynaqlandığı bir zatdır. Quranda dəfələrlə təkrarlanan iman Allaha imandır, yəni elmə, hikmətə, qüdrətə, quruluşa, idarəçilik və ədalətə imandır, bu dünyada haqq, sabit və faydalı olan şeyə imandır.

İkinci təməl və sütun isə əməldir, amma hər əməl yox, saleh, pak və gözəl əməl. İnsanın ruhu və bədəni, qəlbi və müqəvvası var. İnsanın ruh və qəlb yönündə, gərək, iman və yəqini olsun, çaş-baş və tərəddüddə olmasın. Bədən və müqəvva yönündə də, gərək, məhsuldar və barlı ağac kimi olsun.

Dünyamız hərəkət dünyasıdır, əməl dünyasıdır. Göydəki ən böyük planetlərdən tutmuş, bəşəriyyətin kəşf etdiyi ən kiçik zərrəciklərə kimi hamısı hərəkət və fəaliyyətdədir; ən kiçik zərrəcik və damcı belə fəaliyyətsiz deyil. İnsan da bu ümumi qanundan müstəsna deyil. İnsan istəsə də, bikar otura bilmir. Məsələn, onun ruhu və beyini nə qədər bikar qalmaq istəsə, bunu edə bilmir. O, həmişə hərəkətdədir, bir fikirdən başqa bir fikirə, bir təsəvvürdən başqa bir təsəvvürə keçir. Ruh və beyin hət­ta onların istirahət etməsi və işləməməsi güman edilən yuxu halında da hərəkət və fəaliyyətdə olur. Alimlərin nəzərincə, ruh və beyin yuxu halında bir an belə tam mənada fəaliyyətsiz olmur. Ìnsan bədən baxımından da tam mənada fəaliyyətsiz deyil. Hər halda nələrisə görmək, nələrəsə tamaşa etmək, nələrisə