ə eşitmək məcburiyyətindədir. Lakin insan azad və muxtar yaradıldığı üçün onun əməl meydanı genişdir. Belə ki, o, yaxşı və faydalı işlər də görə bilər, pis və ziyanlı işlər də. O, həm kamal, xeyir, məsləhət və xoşbəxtlik yolunda addımlaya bilər, həm də öz xoşbəxtlik və xeyirinə ziyan olan yolda. Buna görə də o, doğru yolun göstərilməsinə və istiqamətləndirilməyə, ona əməlin saleh olmasının gərəkliyinin deyilməsinə möhtacdır. Məsələn, beyin və ruh həmişə fəaliyyətdədir və bu fəaliyyət həm saleh ola bilər, həm də qeyri-saleh. Əgər ruhu özbaşına buraxsaq, o, daim öz keçmiş xatirələrinin arasında gəzib dolaşmaqla hərəkətdə olar, yerində sayaraq irəliyə doğru bir addım atmaz. Amma əgər biz ruhu fikirləşmək baxımından tənzimləyərək qaydaya salsaq, ruhun əməlini onu qaydalı, elmi dünüşməyə vadar etməklə islah etsək, onu həmişə yeni və düzgün fikirlər yaratma­ğa sövq etsək, həzrət Peyğəmbərin (s) “bir saat fikirləşmək altmış il ibadətdən üstündür” kəlamının nümunəsi olacaq formada düşünməyə yönəltsək, onda ruhun əməli saleh əməl olar. Ìnsan nə ruh, nə də cisim baxımından fəaliyyətsiz qalmır, çalışır. Lakin əsas məsələ onun necə çalışması və hansı işləri görməsidir. Buna görə də Qurani-kərim heç vaxt əməli mütləq formada istənilən əməl mənasında işlətmir və həmişə “saleh əməl” şəklində işlədir.

Buradan da belə məlum olur ki, insanın xoşbəxtliyinin iki sütunu var – iman və əməl. Lakin məqsəd hər iman və hər əməl deyil, ən müqəddəs və ən yüksək həqiqətlərə, yəni elm, qüdrət, quruluş, hikmət, həyat və xoşbəxtliyin mənbəyi olan yeganə zata imandır ki, Ona iman bütün həqiqətləri əhatə edir. Əməldə də məqsəd, insanı irəli aparan, kamilləşdirən, gözəl nəticələri olan saleh, bəyənilən və faydalı əm