Əylənmək insan həyatı üçün labüd bir amildir. Əylənmək insanı həm bədən cəhətdən, həm də ruhi cəhətdən sakitləşdirir, insanın digər vacib işlərini görməsində ona müəyyən qədər kömək edir. Ancaq bəzi insanlar bütün hallarda əylənməyə üstünlük verir, digər insanlar isə əylənməyə meyl etmək istəmirlər. İslam dininə görə də əylənməyə icazə verilir. Ancaq islam dini əylənməyə halal yollarla icazə verir. İnsanın müəyyən qədər çox vaxtının alınması, bütün vaxtını əyləncəyə həsr etməsi islamda icazəli deyil. Müasir dövrümüzdə insanların əylənməsi üçün müxtəlif vasitələr, oyunlar var. Bu oyunlardan bəziləri stolüstü oyunlardır. Bu gün müsəlmanlar bu oyunları oynayırlar. Ancaq çox hallarda bu oyunlarda həddini aşırlar. Bu stolüstü oyunlardan əsas bizim ölkəmizdə geniş istifadə olunan və tarixi ənənəsi olan nərd, damino, qumar, şahmat və s. kimi oyunlardır. Biz bu mövzumuzda şahmat oyunundna bəhs edəcəyik.
Şahmat - taxta lövhə üzərində həyata keçirilən strateji oyun növüdür. Şahmat ümumu məmləkətimizin yox, bütün dünyanın ən qədim oyunlarından biridir. Rəvayətə görə şahmat eramızdan əvvəl 570-ci ildə Hindistanda bir alim tərəfindən icad olunmuşdur. Daha sonra İrana, oradan ərəb ölkələrinə, oradan da Avropaya yayılmışdır. Bütün müsəlman ölkələrində şahmat tanınmağa və müsəlmanlar tərəfindən istifadə olunmağa başlanılıb. Şahmatın Avropaya yayılmasında isə açar ölkə İspaniya idi. Bizans İmperiyasının da şahmatın inkişafında rolu az olmamışdır. İlk vaxtlar şahmatın adı satranc olmuşdur. Sonradan dəyişikliklərə uğramış və şahmat adını almışdır. İndiyə qədər də bəzi ölkələrdə şahmata satranc deyilir. Şahmatın tarixi haqqında maraqlı bir rəvayəti qeyd edirəm. Əvvəlcə bildirim ki, bəzi sənədlər şahmatın hindistanlı bir alim tərəfindən kəşf olunduğunu göstərir. Alim bu oyunu kəşf etdikdən sonra şaha hədiyyə edir. Şah bu hədiyyədən razı qalır və: “Oyunu bəyəndim, buna görə məndən nə istəyirsən?” - deyə soruşur. Alim: “Bir qədər buğda istəyirəm”, - deyə cavab verir. Sonra isə: “Şahmat