qiyamətə qədər əzabları gecikdirilmiş olsaydı, onlara “Bu gün cəzalandı­rılacaqsınız” deyilməzdi.[3]

”Ətrafınızdakı bədəvilər və Mədinə əhalisi içərisində ikiüzlülüyü özlərinə adət etmiş (bu işdə mahir) münafiqlər vardır. Sən onları tanımazsan, Biz isə onları tanıyırıq. Onlara iki dəfə (dünyada və qəbir evində) əzab verəcəyik. Sonra (axirətdə) isə ən böyük əzaba uğrayacaqlar.” (Tövbə, 9/101)

Təfsirçilər ayənin sonundakı “böyük əzab” kəlməsinin cə­hənnəm əzabı olduğu haqqında həmrəydilər. Ondan əvvəlki “iki əzab” kəlməsi haqqında isə müxtəlif fikirlər var. Səhabələrdən Abdullah b. Abbas həmin “iki əzabdan birinin qəbir əzabı olduğunu bildirmişdir.[4]

Tabeundan Əbu Malik, İbni Cüreyc, Süddi, Mücahid, Qatadə, Həsən Bəsri, İbn Zeyd, Fərra və Məhəmməd ibn İshaq kimi alimlər ayədəki iki əzabdan birincisinin dünyəvi, ikincisinin də qəbir əzabı olduğunu bildirmişlər. [5]

Məşhur təfsirci Tabəri ayənin sonundakı əzab kəlməsi haqqında “Allah ayənin sonunda, münafiqləri Cəhənnəmdə böyük bir əzaba düçar edəcəyini onsuz da bəyan etmişdir. Buna görə də əvvəl işlədilən “iki əzab”dan biri ehtimal ki, qəbir əzabıdır”.[6] Belə olduğu üçün əzab dünya, qəbir və axirət əzabı olmaqla üç yerə ayrılır.

“De: “Qoy Rəhman azğınlıqda olan hər kəsə bir müddət möhlət versin! Nəhayət, özlərinə vəd olunan ya əzabı, ya da o Saatı gördükləri zaman onlar kimin məqamının daha pis, kimin ordusunun daha zəif olduğunu biləcəklər” (Məryəm, 19/75)

Ayədəki “əzabı gördükləri zaman” ifadəsi qiyamətdən əvvəl əzabın olacağından xəbər verir. Çünki ayədə “o saat” ifadəsi ilə qiyamət günü nəzərdə tutulduğuna görə, qiyamət günündən əvvəl olacaq əzab kəlməsilə də qəbir əzabı nəzərdə tutulmuşdur.[7]

“Hər kim Mənim öyüd-nəsihətimdən (Qurandan) üz döndərsə, güzəranı daralar (yaxud qəbir evində şiddətli əzaba düçar olar) və Biz qiyamət günü onu məhşərə kor olaraq gətirərik!” (Taha, 20/124)

Əbu Səid əl-Hudri və Abdullah b. Məsuda görə bu ayədəki “güzəranı daralar” ifadəsi qəbir