r əzabıdır.[8]

“Bəlkə, tərk etdiyim yaxşı əməlləri (indi) edəm”. Xeyr! Onun bu dedikləri ancaq (boş) bir sözdür. Onların arxasında diriləcəkləri günə qədər bərzəx vardır.”(Muminun, 23/100)

“Onların arxasında diriləcəkləri günə qədər bərzəx vardır” cümləsi onlarla dünya arasında bir pərdə vardır mənasındadır. Bu da qəbirlərindən həşrə göndərildikləri günə – yəni Qiyamətə qədər davam edən qəbir əzabıdır. Bu ayə on­ların dünyaya geri dönməyinin qeyri-mümkün olduğunu bildirir. Yəni bu pərdənin varlığı, dünyaya yenidən dönmələrinə qəti bir maneədir və bu əsla qalxmaz.

“Onlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Sən bizi iki dəfə öldürüb, iki dəfə diriltdin. Biz öz günahlarımızı etiraf etdik. (Cəhənnəmdən) çıxmağa bir yol varmı?” (Mümin, 40/11)

“bizi iki dəfə öldürüb, iki dəfə diriltdin” kimi tərcümə olunan ayəni alimlər qəbir əzabına dəlil olaraq göstərmişlər. İmam Süddi ayəni belə təfsir edir: “Kafirlər bu dünyada öldürüləcək, daha sonra qəbirdə sorğu üçün diril­diləcəklər. (Yəni qəbirdə bir bərzəx (qəbir) həyatı olacaq.) Daha sonra təkrar öldürüləcək və axirətdə yenidən dirildiləcəklər. Beləcə ayə qəbir həyatı ilə birbaşa əlaqəlidir.[9]

“Onları səhər və axşam oda salırlar. O Saat (qiyamə) gələcəyi gün isə; Firon nəslini ən şiddətli əzaba salın!” (Mümin, 40/46)

Alimlərin fikrincə burada “səhər və axşam oda salmaq” bərzəxdə gerçəkləşmək­dədir. Mücahid, İkrimə, Müqatil və Məhəmməd ibn Kaba görə də “bu ayə dünyada ikən qəbir əzabının olacağını sübut edir.[10]

“Şübhəsiz ki, zalımları hələ bundan başqa da (dünyada və qəbir evində) əzab gözləyir. Lakin onların əksəriyyəti (bunu) bilməz!” (Tur, 52/47)

Surənin 45-46-cı ayələrində “Sən onları sarsılacaqları günə qovuşana qədər tərk et! O gün hiylələri onlara heç bir fayda verməyəcək və onlara kömək göstərilməyəcəkdir.” buyrularaq qiyamətdə qarşılaşacaqları böyük əzabdan bəhs edilmişdir. Bu ayələrdən sonra gələn 52-ci ayə isə zülm edənlərə axirətdəki böyük əzab xaricində başqa əzabın da veri­ləcəyindən