Ayələr

Hədisi-şəriflər

Qəbir əzabının digər canlılar tərəfindən eşidilməsi

Qəbir insanı sıxırmı?

Qəbir əzabından qorunmaq üçün dua etmək

Nəticə

Möminin dünyada çəkdiyi çətinliklər, onun günahlarına kəffarə olduğu kimi, ölüm əsnasındakı iztirabları və qəbirdə məruz qalacağı cəza kimi xüsuslar da axirət əzabını yüngülləşdirən səbəblərdəndir.

Məlumdur ki, möminlərin xüsusiyyətlərindən biri də qeybə inanmalarıdır. Allah Təala Bəqərə surəsində: “ Həqiqi möminlər qeybə inanar, namazlarını qılır, özlərinə verdiyimiz ruzidən (Allah yolunda) xərcləyirlər” (Bəqərə, 2/3) buyurmaqdadır. Qeyb kəlməsi göz önündə olmayan, gözlə görülməyən, gizli olan və hal-hazırda olmayan, vəhy kimi məlumat vasitəsi olmadan insanın öz ağlı ilə haqqında məlumat əldə edilə bilmədiyi bir varlıq sahəsi mənalarındadır. Kəlmənin bundan əlavə “içində yaşanılmayan gələcək zaman, həmin zamanda olacaq hadisələr; öldükdən sonra dirilmə, Cənnət, Cəhənnəm, hesab günü kimi insanın haqqında birbaşa (konkret) məlumat əldə edə bilməyəcəyi aləmlər”[1] mənaları da var.

Aydındır ki, qəbir əzabı da birbaşa qeybə imanla əlaqəlidir. Əhli-sünnə alimlərinin əksəriyyətinə görə bu dünyada Allahın razılığını qazanmağa çalışmayanlar, Onun əmrlərinə tabe olmayanlar qəbir əzabına məruz qalacaqlar. Mövzunu Quran və Sünnə prespektivindən izah etməyə çalışacağıq. Əvvəlcə ayələr və onların təfsiri, sonra isə Rəsulullahın (s.ə.s) bu mövzudakı hədislərinə nəzər salaq.

Ayələr

“Zalımları, ölüm girdabında olduqda, mələklərin də əllərini uzadıb: “Canlarınızı çıxarın! Allaha qarşı nahaq sözlər söylədiyinizə və Onun ayələrinə təkəbbür göstərdiyinizə görə bu gün siz cəzalandırılacaqsınız!”(dediklərini) bircə görəydin.” (Ənam, 6/93)

Böyük təfsirçi Zəməxşəri bu ayədə bərzəx (qəbir) həyatından xəbər verildiyini söyləyir.[2] İbn Qəyyum əl-Cövziyyə isə belə deyir: “Bu zalımlara ölüm anında deyilmişdir və mələklər zalımların ölümləri ilə qorxunc bir qəbir əzabı görəcəklərini bildirirlər. Əgər