üstünlüklərini, özünün təsəlli və sevinclərini görməmək niskil və kədərli bir iş olardı. İki qoca adam görüşəndə onlar yalnız lənətə gəlmiş padaqradan, bədənin bükülməyən hissələrindən, pilləkənlə qalxarkən əmələ gələn təngnəfəslikdən deyil, həm də sevincli, fərəhli hiss və təəssüratlardan danışmalıdırlar. Belə şeylər isə çoxdur.

Qocaların həyatının bu müsbət və gözəl tərəflərini, gənclərin həyatında heç bir rol oynamayan, biz ağsaçlılara isə tanış olan qüvvə, səbr, sevinc mənbələrini xatırladanda dinin və kilsənin verdiyi təsəllilərini nəzərdə tutmuram. Bu keşişin işidir. Lakin qocalığın bizə verdiyi bəzi hədiyyələri sadalaya bilərəm. Mənim üçün bunlardan ən dəyərlisi – uzun ömür yolundan sonrakı yaddaşda gəzdirdiyin şəkillər xəzinəsidir, fəallığın azaldıqca sən onlara qarşı əvvəllər heç bir zaman hiss etmədiyin şəfqətlə yanaşırsan. Yer üzərində artıq altmış-yetmiş ildir ki, olmayan insanların surət və simaları bizimlə dostluq edir, bizə diri gözlərlə baxırlar. Artıq yox olmuş və tamamilə dəyişmiş evləri, bağları və şəhərləri biz əvvəlki kimi dəyişməz vəziyyətdə tapırıq, on illər bundan öncə səfərlər vaxtı gördüyümüz uzaq dağları, sahilləri bu rəsmli kitabımızda yenə də təravətli gözəlliyi ilə seyr edirik.

Nəzərdənkeçirmə, müşahidə və tamaşa etmə get-gedə daha çox vərdişə və məşğuliyyətə çevrilir, müşahidəçi əhval-ruhiyyəsi və mövqeyi bunu bizə sevdirmədən bütün davranışımızı müəyyən edir. İstəklərin, arzuların, həvəslərin, ehtirasların qovduqları bizlər adamların çoxu kimi illərin və onilliklərin üzəriylə şütüyürdük, səbrsizlik, maraq və ümidlə, uğur və məyusluqdan həyəcanlanaraq şütüyürdük – indi isə öz həyatmızın kəsimli kitabını ehtiyatla vərəqləyərkən, bu yarışdan və tələskənlikdən bir tərəfə çəkilərək seyirçi həyata qapılmağın necə gözəl olduğuna təəccüblənirik. Burada, bu qocalar bağında çoxlu çiçəklər açır, onlara qulluq etməyi biz öncələr ağlımıza belə gətirmirdik. Burada nəcib “bitki” olan “səbr çiçəyi” açır, biz daha sakit və mərhəmətli