miqyasında cərəyan etməsi kimi minlərlə hadisə hər şeyin sonlu olmasına dair ulduzlar qədər böyük, günəşlər qədər parlaq dəlillərdır. Bu da həqiqətdir ki, bir şeyin sonu varsa, bir başlanğıcı da mütləq olmalıdır.

Demək ki, hər şeyin başlanğıcda var edilməsi Yaradanı göstərdiyi kimi, ölüb getməsi də Onun, yəni Yaradanın əvvəl və sonunun olmamasına dəlalət edir. Çünki başlanğıcı olanın bir gün son çatacağı təbii olduğu kimi, əvvəli olmayanın da sonunun olmamasıı zəruridir. Onun üçün də bizlər maddi olan və maddədən əmələ gələn hər şeyin bu gün var olsa da, sabah yox olacağını düşünürük. Ancaq kainatların tədricən əriyib getməsi, maddənin yavaş-yavaş tükənməsi zahirən çoxlarını aldadır və olduqca ləng və ahəstə cərəyan edir. Halbuki, yavaş-yavaş da olsa, qədimdən inkişaf edib genişlənən dünyalar bir gün yığılacaq, kiçiləcək və silinib gedəcəkdir. Bəli, maddə bu gün var olsa da, müəyyən pozitiv nəticələrdən də anlayırıq ki, getdikcə başqalaşır. İndi bunu yenə bir qatar misalı ilə izah etməyə çalışacağam:

Fərz edək ki, İzmirdən hərəkətə başlayan bir qatar 50-55 km. uzaqda olan Turqutlu istiqamətinə doğru gedir. Hərəkət zamanı qatarın sürəti saatda 55 km-dir. Buna görə də qatarımız bu məsafəni ancaq bir saata gedə biləcək. Tutaq ki, bu sürətlə yarım saat irəliləyən qatar yolun qalan hissəsində sürətini tam yarıya endirir. Deməli, yolun hələlik qət edilməmiş 27,5 km-lik məsafəsi qalmışdır ki, sürəti yarı-yarıya azaldan qatar bu 27.5 km-in ancaq yarısını yarım saatda qət edə biləcək. Bu sürətlə hərəkət edən qatarın yarım saat getdikdən sonra yenə sürətini yarıya endirdiyini düşünək: Geriyə qalan qismin yarısını da yarım saatda qət edə biləcək. Beləcə, hər yarım saatda bir sürətini yarıya qədər azaldan qatar, sanki, heç vaxt Turqutluya çatmayacaq. Amma bu düşüncə yanlışdır. Əslində məsafələr qət ediləcək və qatar stansiyaya mütləq çatacaqdır. Ancaq bu sürətlə hərəkət edilərkən insan elə düşünür ki, ora heç vaxt çata bilməyəcək.

Bunun kimi, maddə də