Rus şairlərinin ən dahilərindən olan Puşkinin Quran mövzusunda yazmış şerini oxuduqdan sonra İslamla maraqlanan ədəbiyyat dahiləri az deyildir. Bunlardan biri də “Hərb və sülh“ romanının müəllifi olan Lev Tolstoydur. Tolstoyun sözün əsl mənasında İslamı öyrənmək istədiyi və bu məqsədlə II Əbdülhəmid Xan dövründə İstanbula bir məktub da yazdığı bir həqiqətdir. Fəqət ona bir cavab verilməyib və belə olan halda bir dahinin müsəlmanların cərgəsində öz yerini tutmağına mane olmuşdur.

“Karamazov qardaşları“, “Cinayət və cəza“ kimi şah əsərləri dünya ədəbiyyatına bəxş edən və dünya yazıçılarının lideri olaraq qəbul etdikləri digər rus yazıçı Dostoyevskinin də qardaşına yazdığı məktubda, “Mənə Quranı və Kantın ağlın tənqidini göndər” dediyini bilirik. Dostoyevskinin Quranı rus dilində və ya fransızca oxuduğunu dəqiq bilmirik. Oxuduğu tərcümənin əsli ilə nə qədər uyğun olduğu haqqında da məlumatımız yoxdur. Lakin “Ölülər evindən xatirələr” adlı əsərində baş qəhrəman olan Əli, olduqca müsbət xarakter daşımaqdadır.

Biz bu yazımızda Tolstoy və Dostoyevskinin Qurana olan maraqlarını deyil, fəqət bu iki yazıçıya da təsir edən bir şairdən söhbət açacayıq. Bu Dostoyevskinin “Hər günü üçün ona bir şahzadə qızılı qaytarılır“ dediyi Puşkindir.

Aleksandr Sergeyeviç Puşkin 1799-cu ildə Moskva şəhərində dünyaya gəlmiş və atasının çar sarayında işləməsinə görə çox yüksək səviyyədə bir təhsil almışdır. Hələ kiçik yaşlarda qabiliyyəti ilə hər kəsin diqqətini cəlb etmişdir. Qısa müddətdə Rusiyanın barmaqla göstərilən bir nömrəli şairi olur.

“Puşkinin on ildə rus ədəbiyyatında verdiyi əsərlər ondan əvvəlki şairlər yüz ildə verə bilməmişlər“ deyə elmi işçi, yazıcı Olqa Tarakanova “Onun qurub yaratdığı ədəbiyyat ondan əvvəlki bütün rus ədəbiyyatına bərabərdir“ deməkdədir.

Böyük rus bəstəkarlarından Dostoyevski, Qlinka və Raxmaninov, Puşkinin şerlərindən qiymətli mahnılar bəstələmişlər.

Puşkinin əsərləri hər il milyonlarla nüsxə ilə nəşr edilsə də, yenə tələbatla