Allahın adı ilə!

İslam tarixində bir çox nümunəvi şəxsiyyətlər olmuşdur ki, şücaət, doğruluq, elm, səxavət və s. xüsusiyyətlərinə görə İslam Peyğəmbəri (s) tərəfindən bu xüsusiyyətləri əks etdirən ləqəblərlə mukafatlandırılmışlar. Bu ləqəblərdən biri də “siddiq” ləqəbidir.

Əvvəlcə “siddiq” sözü barədə;
“Siddiq” (صديق) sözünün kökü “sad”, “dəl” və “qaf” (ص, د, ق) hərflərindən alınmış “sidq”dir. Bu hərflərin vəhdətindən ərsəyə gələn “Sadəqə” isə bir çox ərəb sözləri kimi bir neçə məna versə də, ən məhşur mənası “doğru dedi” mənasıdır. Məsələn, Quran qiraət edən şəxs Quranı bitirdikdən sonra “Sadəqallahul-əliyyul-əzim” (Əzəmətli və Uca Allah doğru dedi) deyir. (Bu ibarəni hətta Quran dinləyiciləri də qiraət bitdikdən sonra deyə bilərlər.)
Amma “siddiq” sözü “fi`il” (فعيل) babındadır və ismi mübaliğədir. İsmi mübaliğə ərəb qramatikasında ismə aid olan bir bəhsdir. Adından da göründüyü kimi, ismi mübaliğə bir işi çox həddə yerinə yetirən şəxsə aid edilir. İsmi mübaliğənin bir çox tanınmış, hətta bizim dilimizdə də məhşur olan vəznləri vardır. O cümlədən; Rəzzaq (çox ruzi verən), Vəhhab (çox əta edən), Subbuh (pak), Quddus (munəzzəh), Sabur (çox səbrli), Qafur (çox bağışlayan), Rəhim (çox rəhmli), Əlim (çox elmli) və s. Siqqid də çox doğrucul, çox doğru danışan mənasındadır.

Siddiq ləqəbi kimə aiddir?
İslam tarixində bu ləqəbin daha çox iki nəfərə məxsus olduğu deyilir. Daha doğrusu müsəlmanların bəzisi iddia edir ki, bu ləqəb Əbu Bəkrə məxsusdur. Şiələr isə belə etiqaddadırlar ki, bu ləqəb İmam Əliyə (ə) verilmişdir.
Əhli-sünnənin özündə etibarlı bilinən mənbələrdə bu barədə bəzi rəvayətlər mövcuddur. Bu rəvayətlərdən biri əhli-sünnə alimi olan İbn Macə Qəzvininin “sünən” adlı kitabında gəlmişdir. Qeyd edək ki, İbn Macənin “Sünən” kitabı əhli-sünnənin “əl-Kutub əl-sittə” adlandırdığı və səhih (doğru) bildiyi altı kitabdan biridir. (Səhih Buxari və Müslimin kitabı da bu altı kitaba daxildir.) Rəvayətdə deyilir:
عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ