“Afina mozalanı” deyilən Sokrat ayaqyalın gəzməsinə, qırx yaşında başı dazlaşan vaxtında 19 yaşlı qızla evlənməsinə baxmayaraq çox ağıllı insan idi. Onun indi “Sokrat metodu”kimi məlum olan üsulu müsahibədən təsdiqedici cavab almaq cəhdlərinə əsaslanırdı. Opponentini onunla razılşamağa məcbur edən suallar verir, özünün haqlı olduğunu dönə-dönə sübut edir, bununla da çoxlu təsdiqedici cavablar alırdı. Sual verməyi o qədər davam etdirirdi ki, nəhayət, onun opponenti bu məsələdə az qala hesabat vermədən bir neçə dəqiqə əvvəl qəzəblə rədd edə biləcəyi nəticəyə gəlirdi.
Sokratın Efvidem adlı gənc dostu var idi. O, gözəl natiq olmağı və yığıncaqlarda məzmunlu çıxışlar etməyi arzulasa da, buna heç cür nail ola bilmirdi. Sokrat isə ona bu sahədə kömək etmək istəyirdi. Odur ki, Sokrat gənc dostundan soruşdu:
-Efvidem, de görüm, sən bilirsən, ədalət nədir?
-Əlbəttə, mən bunu başqalarından daha yaxşı bilirəm.
-Sokrat dedi:
-Ancaq mən siyasətə alışan bir insan olmadığım üçün bunları bir qədər çətin anlayıram. De görüm aldatmaq, oğurluq, insanları əsir tutmaq-bunlar ədalətlidirmi?
-Əlbəttə ki, ədalətsizdir.
-Bəs yadellilərin hücumu dəf edilən zaman, onları yerli xalq ¬tutar və əsir alarsa, bunu ədalətsizlik hesab etmək olarmı?
-Yox.
-Əgər onların torpağını zəbt edərsə?
-Yenə ədalətlidir.
-Əgər onları hərbi hiylə ilə aldatsa?
Yenə ədalətsizlik olmaz. Mən indi başa düşdüm ki, mənim cavabım belə olmalı idi: yalan da, oğurluq da, xəyanət də düşmənlərə münasibətdə ədalətli, dostlara münasibətdə ədalətsizdir.
Yaxşı! İndi deyəsən, mən də başa düşürəm. Ancaq mənə de görüm, əgər sərkərdə görsə ki, onun əsgərləri ruhdan düşüb və buna görə guya müttəfiqlərin kömək üçün gələcəklərini deyərək onları ruhlandırırsa, bunu xəyanət hesab etmək olarmı?
-Əlbəttə ki, xeyr.
-Əgər atanın oğluna sağalması üçün dərman lazımdırsa, ancaq bunu qəbul etmək istəmirsə, ata yalan danışaraq bu dərmanı yeməyin içinə qoyarsa və oğlu sağalarsa, belə yalanı ədalətsizlik hesab etmək