Əhməd Kabaklı yazır ki,təsəvvüfün ortaq sistemi altı məsələni özündə birləşdirir:

1) Varlıqların birliyi (vəhdəti-vicud). Yəni yeganə bir varlıq var, Allah. Qalan hər şey onun məzhəri, onun zühur etmə yeri, ondan qopan zərrəcikdir. Bir sözlə Allah külldür, qalan hər şey cüzzdür. Bu fəlsəfənin banisi Muhyiddin Arabi olmuşdur. O, “Lə İlahə İlləllah” ifadəsinə qarşılıq olaraq “La mövcuda İlləllah” deyimini irəli sürmüşdür.
Nəsimi:
Vücudin zati mütləqdir, məgər kim,
Nəyə kim baxar isəm anda sənsən.

deyərək, - Allahın varlığının mütləq bir kök (başlanğıc) olduğunu, hər baxdığında onu gördüyünü, - bildirir.

Cəlaləddin Rumi isə belə deyirdi:

Dünyada və axirətdə O var, bir tək O var,
Tək tapdığımız O, saxta düm varlıqlar,
Göylər də yalan, günəş də bağ, bağça yalan,
Hər sözdə hər anlamda O tək gerçək, O var.

2) Allah nurunun təcəllası: Yəni, parıl-parıl görünmə. Bütün yaradılanlarda Allah nurunun parıl-parıl görünməsi mənasını verir;

Nəzmi Nəsiminin yəqin Allahi nurun şərhidir,
Ol nuru hər kim bilmədi, həqdən nəsibi nar imiş.

Nəsimi poeziyasının (nəzminin) məqsədi Alləh nurunu şərh etməkdən ibarətdir, hər kim ki, o nurun nə olduğunu bilmir, Allah tərəfindən yeri cəhənnəmdir, - deyirdi Nəsimi.

3) Əyan olanın sifət sabitliyi. Yəni, yeganə varlığın Allah olması qalan hər şeyin ona nisbətdə var olması anlamıdır. Bir sözlə əyan olanın sifət sabitliyi bütün görünənlərdə Allahı görə bilmək qabiliyyətidir;

Təalallah, nə zibasan sifatın zati yektadır,
Qamu əşya sifatından sənin ismin müsəmmadır.

Gözəl Allah, nə qəşəngsən sifətin vahid bir kökdür (başlanğıcdır), bütün əşyaların sifətini görəndə (bir yaradıcı kimi) sənin adın hallanır, - deyilir.

4) Eşq. Təsəvvüfdə eşq dedikdə, - insan ruhunun Tanrıya qovuşub, onda ərimə (vüsal) arzusudur. Buna nail olmaq üçün elm yolu ilə kamilləşmək, nəfsi öz içində öldürüb “fəna-fillah” məqamına ucalmaq gərəkdir. Nəfs insanın ruhuna hakim kəsilib onu xəbisliyə, şəhvətə (yeməyə, içməyə, qadına, cinayətə,