Bedelini Ödüyor

Adətən hərbi çevrilişlər “demokratiyanın müdafiəsi”, “xalqı hökumətin gətirdiyi fəlakətdən xilas etmək”, yaxud da konkret səbəblərlə, məsələn, kommunizm, yaxud din təhlükəsi (1997-ci il 28 fevral Türkiyədə baş verən hərbi çevriliş – K.R.) əsas göstərilərək həyata keçirilib.

Son dakika: 28 Şubat 1997'den bugüne... Post-Modern darbenin 22. Yılı! | Gündem Haberleri

Hərbi çevrilişləri ordu, bəzi ölkələrdə isə polis vasitəsilə həyata keçirirlər. Bu səbəbdən də bir qayda olaraq çevrilişlərin liderləri hərbçi və ya polis generalları, nüfuzlu komandanlar olur. Hansı ki, əsgərlər (polislər) ona inanır və güvənir. Lakin əlbəttə ki, çevrilişi yalnız hərbçilər, yəni generallar həyata keçirmir. Çevrilişlər əvvəldən, uzun müddət hazırlıqdan sonra həyata keçirilir. İctimaiyyət, mövcud hakimiyyətdən narazı siyasi qüvvələr, etnik və ya müxalif dini qruplar çevrilişçilər tərəfindən cəlb olunur. 2013-cü il Misir hərbi çevrilişi zamanı islamçı Nur Partiyasının iqtidarda olan islamçı “Müsəlman Qardaşlar”a deyil, orduya dəstək verməsi bunun bir nümunəsi idi.

Misir nümunəsində hərbi çevrilişdən 3 gün əvvəl ölkədə mövcud Mursi hakimiyyətinə müxalif olan və orduya yaxın gənclər təşkilatları, siyasi partiya və ictimai təşkilatlar ümumölkə aksiyasi təşkil etdi, 3 gün davam edən etirazlardan sonra ordu müdaxilə edərək “vəziyyəti nəzarət altına aldı”.

Beşinci Yılında Sisi Darbesi ve Mısır'ın Durumu

Təbii ki, çevriliş edən hərbi-siyasi qüvvənin mühüm xarici dəstəyi olmalıdır. Çünki çevrilişin legitimləşdirilməsi, xarici ölkələr tərəfindən tanınması üçün xarici dəstək mühümdür. “Soyuq müharibə” illərində Afrika, Latın Amerikası və Asiyada baş verən çevrilişlərin arxasında bir qayda olaraq ya SSRİ, ya da ABŞ olurdu.

Və nəhayət, hər nə qədər çevrilişlərdə ordu əsas rol oynasa da, xalq kütlələri çevrilişə qədər hazır olur. Ölkə daxilində ictimai rəy mövcud hakimiyyətdən narazı olur, hakimiyyət ölkənin siyasi, hərbi və ya iqtisadi problemlərinin əsas səbəbkarı