biridir.

Xristian ədəbiyyatının böyük bölümü qıpçaq dilində yazılıb

Eyni zamanda qıpçaq dili nadir türk dillərindən sayıla bilər ki, bu dildə xristian ədəbiyyatı geniş yayılıb. Xristian ədəbiyyatını müxtəlif qisimlərə bölmək olar. Erməni əlifbası deyilən əlifba əslində həbəş əlifbası, dini mətnlərin yazılmasında istifadə edilən şərq xristianlarının əlifbasıdır. Bu dildə qalın kitablar, xristian mətnləri yazılıb. Həmin mətnlər belə başlanır: “Bizim tilimizdə...”. Allah əvəzinə Tenqri sözü işlənir. Eyni zamanda qıpçaq dili nadir dillərdən biridir ki, hələ orta əsrlərdə bu dilin Avropa dilləri ilə müqayisəsində lüğətlər yaranıb. Məsələn, “Kodeks Kumanikus”, yəni kumanların kodeksləri. Eyni zamanda XV-XVI əsrlərdə latın-qıpçaq lüğəti çap edilib.

Tarixdə ilk Türkiyə adlı dövləti qurmuş qlpçaqlar

Qıpçaq türklərinin qurduqları ən möhtəşəm müsəlman-türk dövlətlərindən biri Misir-Məmlük sultanlığıdır. Bu dövrdə sarayda ərəbcə-türkcə, yəni ərəbcə-qıpçaqca lüğət işıq üzü görmüşdü. Misir-Məmlük sultanlığı tarixdə ilk dəfə Türkiyə adını daşıyan dövlətlərdən biridir. Belə ki, tarixdə rəsmi adı “Dövlət ət Türkiyə” deyə keçir.

Mənşəyi qıpçaq olan xalqlar - macarlar, ukraynalılar, moldovalılar...

Soykökündə qıpçaqların iştirak etdiyi xalqları çeşidləsək, demək olar ki, bu türk etnosu təkcə, Yaxın və Orta Şərqdə deyil, eyni zamanda Avropada bir çox xalqların soykökünün formalaşmasında iştiram edib. Bu xalqlara misal olaraq təkcə macarları deyil, eyni zamanda ukraynalıları, moldovalıları göstərmək olar. Məsələn, Bessarabiya öz ərazisində qıpçaqların yaşadığı ən böyük ərazilərdən biridir. Bugünkü Moldova Respublikasının böyük bir qismi 1940-cı il Rumıniyadan qoparılmış Bessarabiya ərazisidir. Bu onu deməyə imkan verir ki, qıpçaqlar indiki Bolqarıstan, Rumıniya türkləri, hətta Litva tatarlarının soykökündə yaxından iştirak etmiş xalqlardan biridir. Azərbaycan türkləri ilə eyni etnogenik prosesləri keçənlər isə Krım tatarlarıdır. Onları bölsək, sahilboyu yaşayanlar