Ukraynalıların, macarların, türklərin ümumi əcdadı - QIPÇAQLAR

Azərbaycan xalqının soykökünün formalaşmasında iştirak etmiş türk etnosuna - qıpçaqlara həsr olunub. Bir sıra Avropa xalqlarının, o cümlədən macarların, ukraynalıların, moldovalıların soykökünün formalaşmasında böyük rol oynamış qıpçaqlar tarixdə böyük iz qoymuş etnosdur. Xristian türklərə məxsus qədim irsin, yazılı abidələrin müəlliflik hüququna sahib olan qıpçaqların tarixdəki rolu daim təhrif olunub. “Səsli tarix” verilişinin “Qıpçaqlar” bölümündə sizləri proqramın aparıcısı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, BDU-nun Arxeologiya və etnoqrafiya kafedrasının dosenti Kərəm Məmmədlinin bu etnosla bağlı açıqladığı maraqlı faktlarla tanış olmağa dəvət edirik.

Soy kökümüzün formalaşmasında iştirak etmiş xalq - qıpçaqlar!

Türk xalqları tarixində şanlı və ya şanlı olmayan izlər buraxan tayfalardan biri qıpçaqlardır. Qıpçaqlar hazırkı türk xalqlarının əksəriyyətinin, o cümlədən Azərbaycan türklərinin tarixində soy kökündə yaxından iştirak etmiş türk xalqlarından biridir. Qıpçaq formasında işlənən bu söz Çin mənbələrində “kinça” şəklində keçir. Avropa mənbələrində “kuman”, “polovets”, ərəb mənbələrində isə “kifçak” və ya “qıpçaq” formasında işlənir. Bu sözün etimologiyasını həm onların tamgası, həm də xarici görünüşü baxımından izah etmək olar. Orta əsrlərdə xarici görünüşə görə ayrı-ayrı xalqlara ad verilməsi çox geniş yayılmışdı. Onlardan biri də qıpçaqlar idi. Çin dilində “kinça” göy gözlü, sarı saçlı adam deməkdir. Hətta Çin mifologiyasında göy gözlü, sarı saçlı adamlar haqqında danışanda onların kinça olduğu nəzərə çarpır. Avropa, slavyan dillərində, yunan və latın mənbələrində rast gəlinən “kuman”, “polovets” formasına gəldikdə, kuman sarışın, bəyaz, ağ dərili mənalarını verir.

Ukraynalıların dövlət bayrağında qıpçaq tamğası

Ərəb mənbələrində, xüsusilə Muhamməd bin Nəsr əl-Mərvazinin əsərlərində isə bu ad qıpçaq və qıfçaq şəklində işlənir. Bu isə birbaşa onların totemi ilə bağlıdır. Belə ki,