Tuti Bikə, Gəncəli Cavad xanın arvadı Bəyim xanım, Şuşada bütün xeyriyyə işlərinə rəhbərlik edən və çoxsaylı mədəni abidələri tikdirən Gövhər Ağa, Qəzvində babilərin başında duran Zərrintac xanım,
1898-ci ildə Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərində üsyana rəhbərlik edən Zeynəb xanım, Azərbaycan qaçaq hərəkatına rəhbərlik edən Gülsüm xanım, ermənilərə qarşı savaşan Tavat xanım, Qaçaq Nəbinin xanımı Həcər xanım, Əhməd bəy Cavanşirin qızı Həmidə xanım, Həsənbəy Zərdabinin qızı Pəri xanım, İlk azərbaycanlı şəfqət bacısı olan Nigar Şıxlinskaya, Azərbaycanın ilk qadın kinorejissoru Qəmər Salamzadə, Şərqdə ilk opera yazan bəstəkar qadın Şəfiqə Axundova, İlk peşəkar opera müğənniləri Fatma Muxtarova və Şövkət Məmmədova, Ağabacı Rzayeva Azərbaycanın ilk qadın bəstəkarı, ilk qadın məktəbinin direktoru Hənifə xanım Məlikova, Cəfər Cabbarının xanımı Sona, Əhməd Cavadın xanımı Şükriyyə, Mikayıl Müşfiqin xanımı Dilbər,
Azərbaycanın ilk qadın yazıçılarından, maarifçi Şəfiqə Əfəndizadə, cümhuriyyət dövründə böyük bir dəstəyə rəhbərlik edən və dövləti qoruyan Lənkəranda xan qızı Tuğra xanım və daha yüzlərlə xanımın adını çəkmək olar. Bu xanımlar Azərbaycan dövlətçiliyinin qoruyan, Azərbaycan mədəniyyətini dünyaya çatdıran, xalqın maariflənməsində və milli dəyərlərin qorunmasında mühüm rollar oynayıblar. Azərbaycan Cümhuriyyəti Sovet dövründə də qadınlarımız Mübariz ruhlu insanlar olublar.
Heyran xanım, Aşıq Pəri, Xurşidbanu Natəvan, Heyran xanım, Nigar Rəfibəyli kimi şairələrin də tariximizdə qoyduğu izləri unutmaq olmaz. Əminə Dilbazi, Əzizə Cəfərzadə, Sara Aşurbəyli kimi mədəniyyət və elm xadimlərini də mütləq yada salmaq lazımdır. Caz-muqam sintezini əldə edən bəstəkar Firəngiz Əlizadə, İlk heykəltəraş qadınlar Elmira Hüseynova, Münəvvər Rzayeva kimi xanımlar da tariximizin bir parçasıdır.
İkinci dünya müharibəsində, Birinci Qarabağ və ikinci Qarabağ müharibəsində də onlarla Azərbaycan xanımı döyüşlərdə iştirak ediblər və adlarını tariximizə qızıl hərflərlə