u irəliləyiblər. Bir istiqamət Volqaboyu istiqaməti olub, ikinci istiqamət isə Xəzər dənizinin güneyi olub. Və onlar getdikləri bölgələrdə mədəniyyət qura-qura gedirlər. Və sonda biz nə ilə rastlaşırıq? Görürük ki, Afanasyevo və Andronovo mədəniyyətlərinin qurucuları ilə Cənubi Qafqazdakı mədəniyyət qurucularının kəllə indeksləri eynidir. Və “Yamnaya kultura” deyilən bir şey var, yəni Çuxur mədəniyyəti. Bu mədəniyyətin yayılma arealı Sibirə qədər gedib çıxır. Sibirdə biz nə ilə rastlaşırıq? Pazrıq kurqanlarından tapılan xalçalardakı şəkillərlə. Ruslar özləri də etiraf edirlər ki, şəkildəki adam antropoloji cəhətdən qafqazlıdır.

Çaxavaşvili və Vitrov: Gürcü və ermənilər Cənubi Qafqaza gəlmədir

Və əgər Qafqazdan danışırıqsa, görkəmli gürcü dövlət xadimi və mütəffəkkiri İvane Çaxavaşvilinin 1916-cı ildə nəşr olunmuş “Gürcü xalqının tarixi” əsərinə istinad etməliyik. Orada Çaxavaşvilinin gözəl bir etirafı var. Deyir ki, antropologiya elmi baş quruluşuna görə xalqları 3 qola ayırır. Bunların ikisi əsasdır: dolixokefal və braxikefal. Və ardınca əlavə edir ki, Qafqazın qədim qəbirlərindən tapılan kəllələrin əksəriyyəti “dolixokefal” olduğuna görə biz qəbul etməliyik ki, ermənilər və gürcülər bu bölgəyə gəlmədir. Və sonradan əlavə edir ki, bu fikri hətta Virxov da təsdiq edir. Bəs Virxov özü kimdir? O, Avstriya-Macarıstan İmperator Akademiyasının antropologiya üzrə mütəxəssisi idi. Virxov araşdırmalardan sonra haqlı olaraq, ermənilərin və gürcülərin Cənubi Qafqaza gəlmə olduqlarını söyləməyə məcbur idi.

Daha bir arqument: Buz təbəqəsi üzərində dil formalaşa bilərmi?

Türklərin dünyaya Altay dağlarından yayıldığı iddiasını alt-üst edən daha bir arqument. Adicə Bakıda -5 dərəcə şaxta olanda yaşananları göz önünə gətirin. Amma mezolit dövrünə qədər Avropanın böyük bir hissəsi, eləcə də bugünkü Sibir daxil olmaqla böyük ərazilər buz təbəqəsinin altında idi. Bəzi yerlərdə buz təbəqəsinin qalınlığı 1,5 km-ə çatırdı. Belə bir yerdə insan formalaşa bilərdimi? Təbii ki,