i anti-Qərb ideologiyası ətrafında daha da sıx birləşdi, teokratik rejim daha da gücləndi. Kollektiv Qərb anlamadı ki, bu tipli sistemlərdə xarici düşmən daxili konsalidasiyanı gücləndirən amilə çevrilir. İran cəmiyyətinin, gəncliyinin dəyişmək həvəsinə məhz Qərbin tutumu mane oldu-olur - çünki, istənilən proqressiv düşüncə sahibləri həmən “agent” çıxarılıb təqiblərə məruz qalırlar. Düşünürəm ki, Kollektiv Qərb İranla bağlı siyasətini kökündən dəyişməli, sanksiyaları ləğv edib İranın açılmasına, inteqrasiyası dəstək olmalıdır. Nəticədə biznes əlaqələrinin inkişafı, genişlənməsi ölkədə davranış qaydalarından tutun da, ideoloji təmələ qədər hər şeyin dyişməsinə səbəb olacaq. İran məsələsində də sanksiyalar dalana dirənib.

Bəzi dostlar irad bildirə bilərlər ki, bəs Qərb ideoloji və təməl dəyərlərinə gözmü yummalıdır, heç bir reaksiya verməməlidirmi?! Yaxşı sualdır, amma çox primitiv yanaşmadan doğur. Fərdi sanksiyalar ola bilər, amma heç bunun da bir önəmi yoxdur, amma Kollektiv Qərbin hədəfi öz inandığı dəyərlərin (əgər davranış maraqlardan deyil də, dəyərlərdən qaynaqlanırsa – bu da ciddi sualdır) daha geniş coğrafiyada bərqərar olunmasını istəyirsə, bunun yolu sanksiya deyil, daha çox, daha geniş, daha dərin əməkdaşlıqdır. Biznesin öz alqoritmi var, istənilən halda qazanc imkanları və biznes maraqları cəmiyyətlərin və dövlətlərin davranış instinktlərini dəyişməyə qadirdir. Ona görə də, sanksiyalar tərbiqi ilə qarşı tərəfi gücləndirməkdənsə, daha sıx əməkdaşlıqla, daha geniş qucaq açmaqla onları öz orbitinə, öz oyun qaydalarına çəkmək daha məntiqlidir. Və bu bizim – Azərbaycanın da həyatı maraqları çərçivəsindədir, çünki yaxın 10-15 ildə dünya siyasətinin qarşıdurma mərkəzi bizim yanı-başımızda olacaq, əgər qarşıdurmadan əməkdaşlığa keçid baş versə, biz bu sürəcdən həm iqtisadi, həm siyasi, həm də demokratik anlamda böyük qazancla çıxa bilərik, təbii ki, əgər bunu hazır olsaq, əgər işlək institutlar qura