The Telegraph, Böyük Britaniya
17.03.2021

Müəllif: Ceyms Stivort
Azərbaycanın şimal-şərqində yerləşən ucqar dağda yaşlı kəndli ilə Nuh haqda söhbətləşirəm. Mələksima yaylıq bağlayıb, üstündən də papaq geyib. 80 yaşlı Mələksimanın (o, yaşını dəqiq bilmir) qoza bənzəyən sərt üzü qırış-qırış idi. O, gümüşü rəngli çaydana bulaq suyu yığır. Qadından bir əfsanə haqda soruşuram. Həmin əfsanəyə görə, Xınalıq kəndinin sakinləri Nuhun nəslindədir. Bibliyada adı keçən dənizçi həqiqətənmi bu dağlıq məkana lövbər salıbmış?

“Nuh?”, - deyə Mələksima soruşur və gülümsəyir: “Burada mənə okean göstərə bilərsinizmi? Nuh heç müsəlman belə, olmayıb”.
Xınalıq kəndində nə borudişlər var, nə zebralar. Amma bura Əhdi-Ətiqdə təsvir edilən yeri xatırladır. Azərbaycanın ən ucqar kəndlərindən biri olan Xınalıq dərin dərə üzərindəki dağ qollarından birində yerləşir. Ətrafda sükut hökm sürür. Odur ki, dərə ilə axan çayların səsi eşidilir. Ətrafdakı dağlarda təbii qaz alovlanır. Bu, sanki ilahi əlamətdir. İslamdan, hətta yəhudilərin Nuh haqda yazdıqlarından qabaq azərbaycanlılar zərdüştlük dininə ibadət ediblər. Böyük Pilini hesab edirdi ki, sehri məhz alova sitayiş etmiş zərdüştlər kəşf ediblərmiş...
Köhnə vərdişləri tərgitmək çətindir. Odur ki, Azərbaycan üçün ən sevilən ad “Odlar yurdu” olaraq qalır.

“Hər halda”, - deyə Mələksima davam edir: “Hər kəs bilir ki, bu kəndin əsasını mələklər qoyub. Onun adı Nəbi idi. Allah onu bu vadidə məscid tikmək üçün göndərmişdi. Ola bilər ki, Nəbi buraya Nuhla birlikdə gəlib. Mən dəqiq bilmirəm. Ancaq bu, həqiqətdir. Çörəyə and içirəm ki, bu, belədir”.
“Çörəyə?”, - deyə soruşuram.

“Əlbəttə ki. Axı çörək Qurandan da qabaq olub”, - deyə o cavab verir.
Qafqazda çoxsaylı xalqlar yaşayır. Amma əlçatan və ən maraqlı ölkə Azərbaycandır. Doğrudur, Gürcüstan turizm baxımından çox məşhurdur. İtaliyanın “Ryanair” aviaşirkəti 2020-ci ilin yanvarından etibarən Ermənistana da birbaşa uçuşlar həyata keçirir. Azərbaycan isə kəşf edilməmiş məkan olaraq