olsun kitaba rast gəlinmirdi. İnsani münasibətlərə daha çox qabalıq xas idi, cəhalət və avamlıq baş alıb gedirdi. Qadınların alçaldılması adi mənzərə idi; böyük şəhərlərin hamısında qadınların açıq-aşkar satıldığı bazarlar fəaliyyət göstərirdi. Oğlanbazlıq geniş vüsət almışdı. Biri borcunu ödəyə bilməyəndə əvəzində körpə uşaqlarını əlindən alırdılar; aparıb küçənin ortasında qoyub satır və pulu çıxardırdılar.
Türkistan diyarında ta qədimdən oğlanlar 12-13, qızlar isə 9-10 yaşında evlənirdilər. Məsələnin problemli cəhəti onda idi ki, requlyar olaraq qoyun və at əti ilə qidalanan varlı ailələrdə qız uşaqları tez yetişirdi, ac və kasıb ailələrdə isə bədəncə zəif olurdular. Evlənmək üçün oğlan evi hökmən qız evinə başlıq (kalım) ödəməliydi. Mal-heyvanın çox olduğu yerlərdə arvad almaq üçün başlıq kimi 100 baş, heyvandarlığın az inkişaf etdiyi yerlərdə isə 9-10 baş (1-2 dəvə, 4 at, 4 inək) ev heyvanı verilirdi. İmkanı az olan ailələr iribuynuzlu mal-qara əvəzinə qoyun və keçi də verə bilərdi.
Türkistan camaatının əsas hobbisi tiryək çəkmək olduğundan insanların sağlamlığı qənaətbəxş deyildi. Səhiyyə haqqında normal anlayış olmadığından xəstələri mollalar dua yazmaqla “sağaldırdılar”. Diyarın sanitar-epidomoloji durumu faciəli kökdə idi. Hər addımbaşı arıq və sısqa adamlara rast gəlinirdi. Kəndlər və aullar mütəlif yaş təbəqələrindən olan xəstələrlə aşıb daşırdı. Bir çoxlarının bədəni əyilmişdi, paraliç keçirənlər və əsəb xəstəliyindən əziyyət çəkənlər kifayət qədər idi. Ürək xəstələrinə, görmə qabiliyyəti zəif olanlara rast gəlinməsə də, qidalanma düzgün qurulmadığından mədə xərçəngindən ölənlər həddən artıq idi. Türkistanda su mənbələri az olduğundan kasıb əhali məcbur qalıb kirli su hövzələrinin suyundan istifadə edirdi. İçməli su az miqdarda kənardakı bulaq və çaylardan gətirilsə də, əhalinin kasıb hissəsi yemək bişirməyə suyu palçıqlı arxlardan və kirli gölməçələrdən götürürdü. Belə vəziyyət mikrobların çoxalmasına və əhalinin müxtəlif viruslara yoluxmasına