bəylərə və xanlara müxtəlif vergi və töycülər ödəməyə borcluydular. Cəzasızlıq mühitində mülkədarlar xalqın qanını istədikləri kimi somururdular. Hüquqsuzluq şəraitində istismar bəzən elə şiddətli olurdu ki, əhali tez-tez bir yerdən digər yerə köçməli olurdu. Əkinçilikdən məhsul götürənlər və ya bazarlarda alver edənlər mütəmadi olaraq qoluzorluların basqınına məruz qalırdı. Xalq idarəçilərə və qazilərə nifrət püskürsə də, zalimlərə qarşı əlindən heç nə gəlmirdi.
Rusiya ilhaqından qabaq Türkistan diyarında iki cür məhkəmə sistemi var idi: şəriət məhkəməsi və adət məhkəməsi. Oturaq xalqlar üçün xas olan şəriət məhkəməsi qazilər tərəfindən, köçəri xalqlar üçün xas olan adət məhkəməsi isə bəylər tərəfindən həyata keçirilirdi. Lakin həmin məhkəmə sistemləri mükəmməl olmadığından xalq bir sıra problemlərlə və ədalətsizliklə üzləşirdi. Qazilər və bəylər üçün rüşvətə meyllilik xarakterik idi. Xüsusən qohumluq və nəsil əlaqələri ilə sıx bağlı bəylər özlərinə daha yaxın olanın xeyrinə qərar çıxarırdılar. Əsas problem qazi və bəylərin savadsız və cahil olması idi. Qazilərin çoxu müsəlman şəriətini dəqiq bilmirdilər, bəylər isə yerli adət-ənənələri özləri bildikləri kimi traktovka edirdilər. Məhkəmələr aylarla, bəzən illərlə uzanırdı. Müsəlman əhalisi çox vaxt çıxarılan qərarlardan narazı qalır, ədalətsiz münasibətdən əziyyət çəkirdi. Amma qisas alınacağı qorxusundan heç kəs şikayət etmirdi. Çar idarəçiliyini möhkəmlənəndən sonra həmin kustar məhkəmə üsulları aradan aparıldı, Rusiya məhkəmə qanunvericiliyi bərqərar oldu.
14-15-ci əsrlərdə Şərq despotizmi nə vəziyyətdə idisə, 19-cu əsrdə də həmin kökdə qalmışdı. Əlində hakimiyyət və şallaq olanlar xoşlarına gəlməyən adamı həbs edir, ürəyi istədiklərini qətlə yetirir, varlanmaq məqsədi ilə başqasının əmlakını zorla əlindən alır, qorxu yaratmaq üçün nümayişkəranə qəddar edamlar həyata keçirirdilər. Sui-istifadə idarəçiliyin əsas qayəsinə çevrilmişdi. Administrasiya işlərinə yaltaqlıq xas idi. Sadə camaat xanı və ya digər