çalırdısa, məğlub tərəfin ucdantutma başını kəsib bazarın ortasında, ya da məscidin qarşısında qarpız kimi üst-üstə yığırdılar. Türkistanda yaşayan rəssam Vasili Veraşşaqin kəllələrin təsviri göstərilən “Müharibə apofeozu” adlı məşhur rəsmini naturadan çəkmişdi. Kokand, Buxara, Xivə xanlıqlarının hamısı öz mənəvi çöküşlərini yaşayırdılar. Hər yeni gələn xan özündən əvvəlkinə rəhmət oxutdururdu. Hakimlər cəzalandırılmayacaqlarına əmin olduğundan qazanc əldə etmək məqsədilə hər cür qəddarlığa və rəzalətə əl atırdılar. Bəzən əyləncə xatirinə dinc insanların qanını axıdırdılar. Rusların gəlişi məhz belə qırğınlara və çəkişmələrə son verdi, nizam-intizam və əmin-amanlıq yarandı. Daim həyəcan içində yaşayan, təhlükə gözləyən Asiya xalqları asudə nəfəs aldılar. Rus hökmranlığı regionda sivil inkişafın təməlini qoydu.
Ruslar gələnə kimi Türkistanda ən imtiyazlı zümrə özünü seyid adlandıraraq dini kulta girmiş, əslində isə iud mənşəli olan zümrə idi. Onlar müsəlmanlığı qəbul etmiş avam türk xalqları arasında böyük nüfuz qazanmışdılar və mülkiyyət hüququ məsələlərində istisna mövqe tuturdular. Yerlərdə seyid hakimlərin zavallı xalqın başına gətirdiyi zülmlərin həddi-hüdudu yox idi. İnsanlar axırıncı tikəsini belə özü yeməyib seyidlərə verir, onların rifahı üçün əllərindən gələni əsirgəmirdi. Azərbaycanda müharibə vaxtı əhali axırıncı qoyununu aparıb seyidin qapısında bağlayır, özü isə jımıx yeyirdi. İş o dərəcəyə çatmışdı ki, qırğızlarda hansısa seyidin təhqir olunması və ya hüququnun pozulmasına görə ölüm hökmü çıxarılması adət halını almışdı. Bir sıra xalqlarda hətta bir seyidin öldürülməsinə görə günahkarın tayfasından yeddi nəfər edam edilirdi. Türkistanın əsas yaşayış məntəqədələrinin idarəediciləri, yüksək gəliri ilə seçilən aparıcı qüvvələri seyidlər idi və ən çox da zülmkarlıqları ilə məhz onlar fərqlənirdilər. Ərəbistan mənşəli seyidlərin qurduğu reqressiv atmosfer yerli xalqların İmperiya xalqları ilə qaynayıb qarışmasına imkan vermirdi. Rusları Türkistana