a gəlişi ilə seyid-iud hegemonluğuna son qoyuldu. 1867-cı ildə Rus hökuməti Türkistan ordalarını qəzalara, nahiyələrə və aullara böldü, yerlərdə qəza böyükləri və kənd ağsaqqalları təyin etdi, bununla da semit-seyidlərin nüfuz dairəsi azaldı, idarəçilik işləri aborigenlərin əlində cəmləşdi. Rusiya qanunvericiliyi seyidləri ali və imtiyazlı təbəqə kimi yox, dövlətin bərabərhüquqlu vətəndaşları kmi təsbit etdi.
Rus idarəçiliyi öz qaydalarını diqtə etməyə alışmış, töycü ilə dolanan, xalqın əmlakına dədə malı kimi baxan, istədiyini asıb kəsən seyid, xan və basmaçilərdən başqa hamıya sərf edirdi. Zəhmət adamları, əlinin bəhrəsi ilə dolanan sadə camaat, əmin-amanlıq arzulayan sakit zümrə ruslara öz xilaskarları kimi baxır, rus idarəçiliyini canla-başla qəbul edirdilər. Onlar üçün rus təsirinin aradan qaxması (müstəqillik) bəy boyunduruğana düşmək üçün yenidən dişlərini qıcayan bir kabus idi.
Şanlı Kokand xanı öz sarayının həyətindəki hovuzda iki nəhəng naqqa balığı saxlayırdı. Hər cümə axşamı ölüm hökmü çıxarılmış məhkumu ayaqları kəndirlə bağlanmış halda hovuza tullayaraq həmin naqqalara yem edirdilər. Naqqa balıqları dişlərini qarşı sahilə üzüb keçərək canını qurtarmaq istəyən məhkumun qıçlarına keçirib suyun altına dartırdılar. Yazıq əlləri ilə müqavimət göstərsə də, iti dişlərdən qurtara bilmirdi. Nəhəng balqlar onu tikə-tikə edirdi. Xanın hərəmxanası sarayın eyvanında şaqqanaq çəkərək bu qanlı olaya böyük şövqlə tamaşa edirdi. Kokand rus ordusu tərəfindən tutulan zaman xanın hovuzunun suyunu açıb buraxdılar, uzunluğu iki metr yarıma yaxın olan naqqa balıqlarını isə öldürdülər. Hovuzun dibi insan sümükləri ilə dolu idi. Balığın ətini qaynadıb əsgərlərə vermək istəsələr də, heç kəs bu “nemət”dən dadmaq istəmədi və yemək kotyollarını hamara