və neft Avropaya axdığı müddətcə dövlətin ölkədaxili istehsala, eləcə də istehlaka iqtisadi mənada heç bir ehtiyacı yoxdur – hakim sinfə loyal təbəqə, xırda burjuaziya lazımdır. Qoy onlar neft pulunun ucundan-qulağından qaparaq pozitiv və xoşbət olsunlar və elə bir təbəqə formalaşdırsınlar ki, hakim idelogiyanı tamamən praqmatik əsaslarda, yəni birbaşa maddi mənfəət qazanmaq yaxud mövcud olanı qorumaq məqsədilə, müxtəlif “milli mentalitet” yaxud “anti-mentalitet” kimi adlar altında gecə-gündüz televiziyada, küçədə, avtobusda, marketdə, gözəllik salonunda, toyda, yasda, tədbirlərdə, hər yerdə sistemli formada təbliğ etsinlər, yüksək bəşəri dəyərlərdən və inkişaf strategiyası nağıllarından danışsınlar. Bu təbliğat isə, biraz fiziki güc nümayişi ilə birləşərək cəmiyyətdə əzilən, yoxsul, çarəsiz sinfin sinfi şüurunun oyanmasının qarşısını almaq üçün yeganə ən güclü silahdır.

Beləliklə, istehlak cəmiyyəti şüuru ilə neft pullarını öz aralarında bölüşdürən və yenidən bölüşdürən bu xırda burjuaziya bir tərəfdən milli burjuaziyaya oxaşamağa can atır, onun kimi yaşamaq, geyinmək, ən bahalı restoranlarda və klublarda əylənmək, ən bahalı avtomobillər sürüb dünyanın ən bahalı kurortlarında dincəlmək istəyir, bunun üçün bütün günü uğur haqqında kitablar oxuyur, digər tərəfdən buna heç zaman nail ola bilmir, amma eyni zamanda öz mövqeyini itirməmək üçün başlayır pozitivlikdən, milli mentalitetdən (yaxud onun olmamasından – vacib bu diskussiyaya girməkdir) danışıb həm özünə haqq qazandırmağa, həm də “aşağıdakılar”ı məşğul etməyə.

Neft, iqtisadiyyatımızın xidmət sektorunda dövr edən pul, xaricdən bahalı avtomobilləri və geyimləri almağa imkan azaldıqca və nefti əvəzləyəcək sənayeləşmənin baş tutmadığının və artıq çox gec olduğunun fərqinə varılınca, bu xırda bujuaziyanın pozitivliyi, onun təlqin etdiyi dəyərlər, oxuduğu və yazdığı kitablar da bütün günü kofe içib beynəlxalq siyasətdən, fəlsəfədən danışdığı kafe-restoranlar kimi buxarlanmağa başlayacaq. Onlar bir-birlərini