"Klassik və yeni liberalizm, liberalizm ideologiyası və liberal iqtisadiyyat anlayışları arasındakı fərqli nüanslar"

Klassik liberalizm ideologiyası ilə yeni liberalizm arasında fərqlər mövcuddur.
Eyni zamanda liberal ideologiya ilə liberal iqtisadiyyat arasında da fərqlər mövcuddur.

Klassik liberalizm İngiltərə və Fransadakı burjua inqilabları nəticəsində formalaşmışdır. Klassik liberalizm həmin zamanlarda feodal hakimiyyətinə, mütləqiyyətə, təhkimçiliyə və istismarçı ağa-fərd münasibətlərinə zərbə vuran əsas ideoloji cərəyana çevrilmişdi.
Təbii ki, bunlar müsbət xarakterli bir çox nəticələri əldə edə bilmişdi. Məsələn, zəruri fərdi iqtisadi azadlıqlar qazanılmış, istehsal münasibətləri təkmilləşmiş, müəyyən miqdar da olsa azad bazarın formalaşması istər-istəməz elmi-texnoloji, sənaye inqilablarına gətirib çıxartmışdır.
Əlbəttə, bunun mənfi nəticələri də olacaqdı. Məsələn: Milliyətçilik ideyaları yaranmış və artmış, təşəkkül tapan yeni burjua münasibətləri getdikcə başqa təzahürdə yeni istismar formaları yaratmışdı. Yəni, azad kəndlilərin bir qismi burjualaşıb orta və üst sinfə çevrilmiş, geri qalan qismi isə muzdlu fəhləyə dönüşəcəkdi.

Klassik liberalizmin təsnifatını Stalin öz məntiqi prizmasından belə əsaslandırmışdı ki, liberalizm feodalizmə qarşı müsbət, sosializmə qarşı mənfi ideologiyadır. Bu kimi bir çox xüsusiyyətlərinə görə zatən Stalin bir ifrat marksistdən yox, realist və praqmatik siyasi personajdır.
Dünyada istər solçular, istər mərkəzçilər, istərsə də sağçıların əksəri mahiyyətinə varmadan liberalizmi bəzi incə nüanslara varmadan tam olaraq şeytaniləşdirirlər. Halbuki, zehniyyətcə gerilikçi, feodal təfəkkürlü, sinfi xaraktercə klassik ağa-nökər münasibətlərinə qarşı liberalizm bugünün dünyasında belə müəyyən mənada müsbət formada istifadə edilə bilər.
Bəs neqativ xüsusiyyətlərə malik olan liberalizm nədir?
Klassik liberalizmə aid olan bunları göstərmək olar:
İfrat milliyətçilik, sosial darvinist təfəkkür, ifrat sinfi təbəqələşməni