Dağ yəhudiləri əslində biz bildiyimiz Sami-Hami dil ailəsinə mənsub olan xalq deyil, iudaizm (yəhudilik) dinini qəbul etmiş tatlardır. Onların dili də tat dilinin fərqli dialektidir, yəni İsrail yəhudiləri (ivritlər) ilə eyni dildə danışmırlar. İsrail yəhudiləri ivritlər olub, ərəblərlə əmiuşaqlarıdırlar, yəni Sami-Hami ailəsinə mənsubdurlar. Bu ailədə bu iki xalqla yanaşı bərbərlər, tuareqlər, maltalılar və s. xalqlar da var. Heç İsraildə yaşayan və özünü yəhudi sayan israillilərin bir qismi də ivrit deyil. Onlar bura II Dünya müharibəsindən sonra köçürülmüş germandilli xalqlardır (əsasən Polşa, Çexiya, Macarıstan və Almaniyadan). Məsələ burasındadır ki, iudaizm dinini qəbul edən əksər xalqlar öz etnik kimliklərini itirib, qısa müddətdə yəhudi dini vasitəsilə yəhudi xalqına assimilyasiya olunurlar. İudaizm dinini qəbul edən xalqlar elə də çox deyil. Türkdilli xalqlardan kəraim və krımçaklar da yəhudi dininə mənsubdurlar. Şübhəsiz bu iki xalq öz etnik kimliyindən çoxdan uzaqlaşmışdır. Eləcə də dağ yəhudiləri əsl etnik kimliklərindən çox uzaq düşüblər. Onlar da tat olduqları (Hind-Avropa ailəsinin İran dil qrupu) halda yəhudilik etnosuna assimilyasiya olunublar. Əksəriyyəti daha əvvəllər ivrit dilini bilmirdi. Amma indi çoxu ivrit dilini bilir. 80-ci illərin sonunda Quba və Xaçmazdan İsrailə köçən dağ yəhudilərinin ən böyük problemi məhz ivrit dilini bilməməkləri olmuşdu.
Amma bu o demək deyil ki, Azərbaycanda yaşayan bütün yəhudilər ivrit olmayıb. Şübhəsiz ivrit yəhudilər də ölkəmizdə yaşamışdır və yaşamaqdadırlar. Burada söhbət yalnız dağ yəhudilərindən gedir, onlar yenə də deyirəm, ivrit deyil, iudaist tatlardır.
Sonda qeyd edim ki, hazırda İsrail-Fələstin münaqişəsinin tezliklə bitməsini arzu edirəm və günahsız insanların ölməsinə üzülürəm.

P.S. Bu fikirləri qəbul etməyən dostlar da ola bilər, onların da fikrinə hörmətlə yanaşmaq lazımdır.