İnsan beyni ölçü və çəki ekvivalentinə nəzərən faiz nisbətində digər bütün canlılardan böyükdür. İnsanın unikal ağıla sahib olmasının əsas səbəbi kimi bu cəhət də öngörülür.

Beynimiz yalnızca idraki olaraq deyil, eyni zamanda ölçü və çəki olaraq da təkamül prosesi keçmişdir. Fiziki təkamüllə zehni təkamül paralel inkişaf etmişdir.

İnsanın qədim tarixindən bu zaman dəyişmiş təxmini beyin ölçülərini təqdim edirəm:

Homo Habilis: 550-700 sm³
Homo Erectus: 600-1250 sm³
Homo Neanderthalensis: 1200-1650 sm³
Homo Sapiens: 1400(±) sm³

Maraqlıdır ki, ən böyük ölçülü beyin Neandertallarda olmuşdur. Görünür, Neandertallarda hansısa periodda beyin bir anlıq çox sürətli ölçü artımına məruz qalmışdır. Neandertallarda beynimizin ölçüsü pik həddə qədər gedib, sonradan dayanaraq azalmağa başlayır. Bu azalma prosesi təxminən 28 000 il əvvəldən başlamış və ən son modern insan növü olan Sapienslərdə 1400 sm³-ə qədər gəlmişdir.
Bugün bizim beynimizin ölçüsü məhz 1400 sm³ civarındadır.

Qeyd edim ki, ölçünü çəkiyə çevirsək hər sm³ təxminən 1 qramdır. Yəni, bir insan beyninin çəkisi təxminən 1,4-1,5 kq aralığındadır.