Çox isti və ya çox soyuq bir şeyə toxunduqda, hisslərimiz ağrı yaradır. Bəs niyə? Buna səbəb nədir?
Ütü ilə buz arasında nə oxşarlıq ola bilər ki? İlk baxışdan insan belə düşünür. Lakin hər ikisi eyni dərəcədə ağrı hissi yarada bilir. Kəskin isti və kəskin soyuq, insan dərisinə çox pis təsir edir. Beyin bu termal kəskinlikləri eyni dərəcədə qəbul edir.
Dərinin - və onunla əlaqədar sinirlərin - funksiyası haqqında adətən toxunma hissiyyatına cavabdeh kimi düşünürük, lakin, bioloqların "somato-duyğu" adlandırdıqları hiss, əslində daha geniş məna daşıyır.
Buraya özünə toxunma və ya dərinin mexaniki xəbərdarlıq tanıması, proprioseptik və ya bədənin səmt və mövqeyini hiss etmə bacarığı və nosiseptik və ya bədənin zərərli xəbərdarlıqları müəyyənləşdirmə bacarığı daxildir. Ağrı, bədənin nosiseptik duyğuya reaksiyasıdır.
Nəyə görə od və buza toxunanda biz ağrı hiss edirik? - 2
Ağrının mexaniki, kimyəvi və ya termal olmasında asılı olmayaraq, nosiseptik duyğu, bizi ondan uzaqlaşmaya vadar edir. Əlinizi alova yaxınlaşdırdıqda, yanma hissi əlinizi, alovdan mümkün qədər tez çəkməyə məcbur edir.
Milli.Az BBC-yə istinadən bildirir ki, bu insanı incitsə də, ağrı, bədənin təhlükəsiz qalmaq çabasına bir işarədir. Ağrı hissini itirmək isə əsl problemdir.
"Əsas prinsip hiss neyronlarının bədəndə hərəkət edən kanal dəstələrinin, birbaşa isti və ya soyuq temperaturlar tərəfindən hərəkətə keçməsindədir," Duke Universitetinin neyrobioloqu Jorg Grandl deyir.
Genetik olaraq dəyişdirilən siçanlar üzərində 15 il aparılan araşdırmalardan sonra tədqiqatçılar, bu kanalların - neyronların divralarındakı proteinlə əlaqədar olaraq - temperatur hissi ilə birbaşa bağlı olması nəticəsinə gəliblər.
Onlardan ən yaxşı anlaşılanı TRPV1 kəskin istiyə cavab verir. TRPV1 temperatur 42 dərəcə selsiyə çatmasa hərəkətə keçmir. Bu temperatur isə, həm insanlar, həm də siçanlar üçün kəskin isti sayılır.
Dəri bunu hiss edər-etməz, kanal aktivləşir və bu da öz növbəsində bütün siniri aktivləşdirir və