istəsəm də atamı görə bilmədim. Əmimi maşında gözləmək üçün aşağı enmək istədim. Pilləkənlərə doğru getdiyim zaman tini burulanda gözlərim heyrətdən böyüdü. Tez geri çəkilib, divara qısıldım. Gələn adamı tanımışdım. Bu, Rüfətin böyük qardaşı HİKMƏT idi.

Onlar pilləkənüstü meydançada dayanmışdılar. Bilmədim onların burada nə işi vardı, xəstəxanaya niyə gəlmişdilər, amma Hikmət necə əsəbləşib coşmuşdusa harada olduqlarını nəzərə almadan əl-qolunu ölçə-ölçə hiddətlə ona deyirdi:

– Sənin ağlın çaşıb? Ağzından çıxanı qulaqların duyur? Yox, sən dəqiq başını itirmisən! Səni tanıya bilmirəm! Bizi heç düşünürsən?!

Rüfət dillənmədi. Hikmət məzəmmətlə qardaşını süzüb, yenidən sual verdi:

– Həmin qızdır, hə? Bilirəm, odur! Yenə ağlın çıxıb başından! Başqasına arvad olub, amma sən hələ gözünü yığmamısan ondan! Neçə illərdir onun kinini aparırsan bizimlə! Ailən bir yana, o qız bir yana!

Rüfətin yenə səsi çıxmadı.

– Nə var ki, bizim istəyimizlə evlənmişdin, bir xoş gün göstərmədin o ömrü gödəyə. Sağlığında da sənin şillənin-yumruğunun altında əzildi. Bizə olan acığını o fəqirdən çıxdın həmişə!

Rüfət sözün bu yerində sükutunu pozdu:

– Deməli, boynunuza alın ki, məni də bədbəxt elədiniz, onu da! Mənimki yaşamaq olmayıb bu keçən illərdə! Sürünmüşəm! Əzab çəkmişəm! Sizin sözünüz yerə düşməsin deyə həyatımı qaraltmışam! Heç biriniz məni başa düşmədiniz! – Qınaq dolu bir səslə üsyan etdi. – İnsan kimi yaşamaq mənim haqqım deyildi? Niyə həmişə ailənin adını, müqəddəratını mən düşünməliyəm? Niyə bəs bu sizinçün keçərli deyil? Həyatınızı istədiyiniz adamla, istədiyiniz kimi qurmusunuz! Atam infarkt keçirmişdi, əl-qolumu bağladınız, mənə mane oldunuz!

Mən əlimlə ağzımı möhkəmcə tutub səssiz dayanmışdım ki, burada olduğumu hiss etməsinlər. Duyduqlarım məni yerimdə dondurmuşdu. Hikmət danışa-danışa bir az da gərilirdi:

– Adə, ay qanmaz! Sənin neçə yaşın var? Tutduğun əməlin fərqinə varırsan? Bir dərk edirsən ki, buna görə adama nələr edərlər? Sən kimisə