📚 Oxu zalı
Məqalələr, hekayələr və maraqlı yazıları oxuyun, şərh yazın və reytinq verin.
48162Məqalə
256Kateqoriya
0Yeni yazı
6789063345Oxunma
📖 Atalar sözləri və mahiyyəti.

Müəllif: Atilay
🕒 07.06.2021 / 00:55
Bu məqaləyə artıq reytinq vermisiniz. Cari reytinq: 6
Dilimizdə bir çox Atalar sözləri əsl mahiyyətini itirib təhrifə məruz qalmışdır. Onlardan bir neçəsi ilə tanış olaq.
"Şərikli malın olunca şərikli arvadın olsun." Hamı bu atalar sözünü düzgün başa düşmür. Belə söz deyib Atalar?
Amma əslində söz belədir. "Şərikli malın olunca şərikli arvatın olsun." Arvat çəki daşı deməkdir. Ona görə deyirmişlər ki, arvatın (çəki daşın) şərikli olsun amma malın şərikli olmasın......
"Düz Düzdə qalar"
Yazıda qramatik səhv var. Amma bu səhv mahiyyəti məhv edir. Əslində həmin atalar sözü belədir. "Düz düz də qalar". Bizim təfəkkür "Də"ni ədatdan çıxarıb "Düzə" birləşdirib. Dəqiq fikir budur. "Düz düz də qalar" yəni düzü dəyişdirməyə çalışmayın. Düz düz də qalar.
"Bağa baxarsan bağ olar, baxmazsan dağ olar"
Kəlamdakı “dağ” sözünü bir çoxları “yüksəklik” mənasında başa düşür. Lakin bu sözün başqa mənası da var: dərd, yara (ürəyinə dağ çəkmək). Bu atalar sözündə dağ “dərd” mənasında işlənib. Yəni əgər bağa yaxşı baxsan, o da yaxşı məhsul verər, ürəyin açılar, sevinərsən. Yox, əgər yaxşı qulluq etməsən, məhsul götürə bilməzsən, bu da sənin üçün dərd olar, bağ gözdağına çevrilər.
“Su kiçiyin, yol böyüyün”
Bu atalar sözünü əsas tutaraq suyu ilk növbədə kiçiyə təklif edir, yolla gedərkən böyüyü qabağa buraxırlar. Lakin ilkin variantda bu kəlamda “su” deyil, “suç” (səhv, günah) sözü işlənib. Müdriklərin fikrincə, kiçiklər səhv edə bilərlər, lakin böyüklərin vəzifəsi onlara doğru yol göstərməkdir. İndi “suç”, yəni “günah” sözünün sonundakı samit düşüb və “su” şəklində işlənir.
"Gözəllik ondur doqquzu dondur"
Atalar sözü əslində belə deyil. Təhrif olunmuş şəkildə bizə çatdırılıb. Əslində belədi:
"Gözəllik 10 du 9 cusu dondu."
"Eşşək nə bilir zəfəran plov nədir?"
Əslində isə eşşəyin zəfəranlı plova heç bir adiyyatı yoxdur.
"Eşşək nə bilir zərpalan nədir?"
Yəni eşşəyin palanı adi oldu ya zərli oldu onun üçün fərq etmir.
"İlanın zəhləsi yarpızdan gedər o da yuvasının ağzında bitər"
Məlum olduğu kimi ilan quru,
Şərhlər 0
Şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.
Bütün şərhlərə bax 0Keçidlər