Ölkəmizin qədim tarixə malik yaşayış məntəqələri arasında İsmayıllı rayonu xüsusilə seçilir. Bu məkan turizm potensialına görə də fərqlidir. Belə məskənlərdən biri də rayon mərkəzindən 4 kilometr şimalda yerləşən Talıstan kəndidir. Tanrının heç nəyi əsirgəmədiyi yurd yerimiz gözəl təbiəti, saf bulaqları, bir sözlə, bənzərsiz flora və faunası ilə həmişə görənlərin gözünü qamaşdırıb. Bu məziyyətlərinə görə də həmişə yaradıcı insanların ilham mənbəyi olub.

Şairlər Talıstan kəndinin gözəlliyini ilhamla tərənnüm etmişlər. Təsadüfi deyil ki, böyük şairimiz Səməd Vurğun üç dəfə Talıstan kəndində olmuşdur. Onun kəndə gəlişi ilə əlaqədar maraqlı xatirələr var. Həmin xatirələri ötən əsrin 70-ci illərində kənd məktəbində dil-ədəbiyyat müəllimi işləmiş Nazir Qasımov toplamış və rayonda çıxan "Zəhmətkeş” qəzetində dərc etdirmişdir. S.Vurğun 1939-cu ildə Talıstan kəndində qonaq olarkən yaradıcılığının əvəzsiz incilərindən olan "Talıstan” poemasını yazmışdır.


Göydə fanar kimi işıq saçır ay,

Buludlar açılır örtülür lay-lay:

"Ay ellər!” deyirəm ürəyimdə mən,

Ömür cavanlaşır ellər deməkdən.

Ormanlar içində durur Talıstan,

Ona bir baxışdan vurulur insan.


Talıstan kəndinin nadir incilərindən biri də Cavanşir qalasıdır. Qafqaz Albaniyası dövrünə aid olan Cavanşir qalasının təqribən VII əsrdə tikildiyi ehtimal olunur. Qala Talıstan kəndindən 4 kilometr şimalda, Ağçayın sahilindədir. O, əsas hissə və İç qaladan ibarətdir. Əsas hissənin cənub divarlarının hündürlüyü 10 metrdən çoxdur. Düzgün olmayan çoxbucaqlıya bənzər İç qala dağın ən hündür yerində tikilmişdir. Şimal qurtaracağında eni 2 metr, uzunluğu isə 50 metr olan divar-çıxıntı var. Divar silindirvari bürclə tamamlanır. Qalanın adı Alban (Qafqaz) hökmdarı Cavanşirlə bağlıdır. Sahəsi 1,5 hektardan, xarici divarlarının uzunluğu isə 600 metrdən artıqdır.

Qalanın şimal qurtaracağında baş müşahidə məntəqəsi yerləşir. Oradan "Səngər yeri” və ümumiyyətlə qalaya gələn yollar aydın görünür. Qalanın şimal-şərq