İki Elxani hökmdarının vəziri olan Əlişahın göstərişi ilə 1338-1345-ci illər arası tikilmiş Ərk qalası (başqa adla Əlişah qalası) Təbrizin əsrlər boyu simvolu olmaqla yanaşı, adı kimi ərkin təbrizlilərin dözüm iradə qalası olub. Qala tikildiyi dövrdən bəri hərbi və mülki qərargah kimi istifadə edilərək şanı bütün İranı bürümüşdü. Hətta XX əsrin əvvəllərində bu qala “Məşrutə hərəkatı”nın da istehkam qalalarından sayılırdı.

Ərk qalası tikildiyi gündən əsrlər keçsə də, heç zaman əzəmətini itirməmişdi, hətta bir dəfə güclü zəlzələdən öz nəsibini alsa da ayaq üstdə qalmış, bir dəfə isə rus əsgərlərinin topları qarşısında dim-dik dayanmışdı.

Amma arxiv fotolarına baxanda məlum olur ki, ərkin, dözümlü qala tarixin sınaqlarından sağ çıxsa da, XX əsrdə Qacarlar sülələsindən sonrakı dövrlər – Pəhləvi xanədanlığı və teokratik rejim zamanı ona qarşı edilən zorakılıqlardan taqətsiz qalmış, dağıdılmışdı.
Hər dəfə “yenidən bərpa etmə” adı ilə qala dağıdılmış, əzəmətindən indiyə sadəcə bir divarı qalmışdı. XX əsrin əvvəllərinə aid bir fotoda görünür ki, Ərk qalası dörd qalın divarla örtülmüş əzəmətli istehkamdır. Sonrakı on illikdə qala “restavrasiya” bəhanəsi ilə hər tərəfdən əhatəyə alınmış və arxa divarı tamamilə uçurdularaq bərbad hala salınmışdır.

1967-ci il arxiv fotosuna baxdıqda isə Ərk qalası üç divarıyla yenə möhtəşəm görünür. Fotoda qalanın sol divarında qala başına çıxmaq və şəhəri yüksəklikdən görmək üçün enli pilləkanın olduğu görünür. Bundan əlavə qalanın qarşısı bağ və böyük hovuzla bəzənir.

Amma sonrakı fotolarda bu detallar yoxdur. Niyə? Çünki 70-ci illərdə qala yenidən “bərpa edilib”. Yəni qalanın yan divarları da dağıdılıb, qala başına qalxan pilləkan sökülüb, qalanın qarşısındakı bağ və hovuz qeyb olub. Təbii ki, bu “restavrasiya”ların məqsədi aydındır – Ərk qalası Təbrizin inqilabi ruhudur, bunu nəinki təbrizlilər, bütün İran bilir.

Ərk qalasının fotolarında görünməyən qara bəxtli bir mədəniyyət abidəsi də var idi: Təbriz Opera binası. Bu