Fətəli xan Əfşar (? -1763)
Urmiya xanlığının banisi.

Nadir şahın ölümündən sonra onun yanındakı Urmiya döyüşçülərinə başçılıq edən Fətəli xan Əfşar Ərəşlu müstəqil Urmiya xanlığının əsasını qoydu. Nadir şahın Bağdada yürüşündə fərqlənmiş Fətəli xan ordunun çərxəçibaşı təyin olunmuşdu. Fətəli xan Əfşar vilayətdə hakimiy­yətini gücləndirdi. O, gələcək hücumlardan özünü qorumaq və yeni torpaqlar əldə etmək üçün Urmiya qalasını möh­kəmləndirdi və güclü qoşun toplamaq işinə başladı.

Urmiyadan Xoya üç günlük, Culfaya on günlük, İrəvana altı günlük karvan yolları vardı. Urmiya şəhərində uzun və kərpic günbəzli bazar və bazar içində bir çox cərgələr var idi. Xaricdən gətirilən məhsullar bu bazarda və cərgələrdə satılırdı.

XVIII yüzilin II yarısında Urmiya xanlığı inzibati cəhətdən 14 mahala bölünürdü: Mərgəvər, Tərgəvər, Bərədost, Sumay, Ənzəl, Dəşt, Uşnu, Sulduz, Dəl, Nazlı, Bəkkşilu, Urmiya, Rozə. Hər mahal yerli bəylər və onların nümayəndələri tərəfindən idarə edilirdi.

Məlumdur ki, Nadir şahın ölümündən sonra Fətəli xan Əfşar vətənə qayıdaraq, hələ I Şah Abbasın hakimiyyəti dövründə Əfşar tayfa başçılarının tiyuluna verilən Urmiya vilayətini müstəqil olaraq idarə etməyə başlamışdı.

Fətəli xan Əfşar Məhəmmədhəsən xan Qacarın, Kərim xan Zəndin və İran və Azərbaycanda hakimiyyət uğrunda mübarizə edən başqalarının hücumuna qarşı müqavimət göstərmək məqsədi ilə Urmiya əhalisini sürətlə silahlandırır və xanlığın müdafiəsi üçün lazimi tədbirlər görür. O, on beş minlik əfqan ordusu ilə Qəzvin yaxınlığında düşərgə salmış olan Azad xana müraciət edərək, ona birləşməyi və Urmiya xanlığına gəlməsini təklif etdi.

Fətəli xan Azad xanla birləşdikdən sonra öz torpaqlarını genişləndirmək və Azərbaycan torpaqlarını öz hakimiyyəti altında birləşdirmək niyyətinə düşür. O, ayrı-ayrı feodalların və mahal bəylərinin hüquqlarını məhdud­laş­dırmaq yolu ilə öz dövlətini daha da qüvvətləndirirdi.

Fətəli xan Xoy xanı Şahbaz Dünbüli ilə diplomatik danışıqlar apararaq Xoy