Yusif ibn Əbu Sac (?-928)

Azərbaycandakı Sacilər sülaləsi hakimləri içərisində ən görkəmlisi.

Yusif ibn Əbu Sac Azərbaycandakı Sacilər sülaləsi hakimləri içərisində ən görkəmlisi olub, uzun müddət hakimiyyətdə qalmışdır. Yusifin fəaliyyəti də sülalənin başqa hakimlərinə nisbətən çox maraqlı və mürəkkəbdir. Sacoğlu Yusifin gənclik illəri İslam dünyasının müqəddəs şəhəri olan Məkkədə keçib. Çünki atası Əbu Sac Divdad Təbərinin yazdığına görə, hələ h.242 (856) və ya h.244 (858)-cü illərdə xəlifə Mütəvəkkil tərəfindən Məkkə yolunun rəisi təyin edilmişdi. Göstərdiyi xidmətlərinə görə xəlifə h.251 (865)-ci ildə Əbu Sacı beş dəst fəxri libasla mükafatlandırmışdı. Yusif ibn Əbu Sacın qardaşı Məhəmməd ibn Əbu Sac Afşin 889-cı ildə xəlifə tərəfindən Azərbaycan və Ərməniyyənin valisi təyin edilmişdi. Lakin onun hakimiyyəti uzun sürmür. O, h.288 (900-901)-ci ildə Azərbaycanda yayılan taun xəstəliyindən ölür.

896-cı ildə qardaşların güclənməsindən istifadə edən xəlifə Sacoğlu Yusifi Samirə şəhərindəki türk qvardiyasının üsyanını yatırtmaq üçün Bağdada dəvət etdi. Öz soydaşlarına qarşı vuruşmaqdan imtina edən Sacoğlu Yusif Azərbaycandan Bağdada xəlifə Mötəzid üçün xərac aparan karvanın qarşısını kəsmiş, "Azərbaycanın varidatı Azərbaycanda qalmalıdır" prinsipi ilə davranaraq, bütün var-dövləti Marağadakı xəzinəyə təhvil vermişdi. Qardaşının ölümündən sonra h.288-ci ilin Ramazan ayında (901-ci ilin avqust ayında) Yusif kiçik bir qoşun dəstəsi ilə Azərbaycan ərazisinə, qardaşı oğlu Divdadın üzərinə hücum edir. Atasının bütün qoşunları Divdadın tərəfində olmasına baxmayaraq, Yusif onu məğlub edir. Divdadın qoşunları dağılır və Yusifin onunla qalmaq təklifini rədd edərək, kiçik bir dəstə ilə Bağdada gedir. Beləliklə, sülalə üzvləri arasında gedən mübarizədən sonra, Azərbaycan hakimliyinə Yusif ibn Əbu Sac keçir.

Yusif ibn Əbu Sac Azərbaycanda hakimiyyət başına keçdiyi zaman Ərməniyyə hakimi Sumbat hədiyyələr göndərərək ona tabe olduğunu bildirmişdi. İohannes