" ("dövlət musiqisi") adlanırdı. Çox maraqlıdır ki, dövlət
musiqisi – təbil çalınarkən hökmdar istisna olmaqla hamının onu ayaq üstə dinləməsi bir qanun idi. Hətta Sultan
II Mehmet Fatehə kimi bütün Osmanlı padşahları da təbil çalınarkən ayaq üstə durmalı idilər ki, bu qayda
İstanbul (1453-cü il) fatehi II Mehmet tərəfindən ortadan qaldırıldı. Araşdırmalar və təhlil göstərir ki, təbil
çalınması prosesi bütün əlamətlərinə görə müasir dövlət himninə, milli istiqlal marşına, milli marşa uyğun gəlir.
Tarixi və dövlətçilik baxımından bu fakt da maraqlıdır ki, Türkiyə tarixindən yazan tarixçilər Osmanlı
imperatorluğunun başlanğıcını, adətən, Böyük Səlcuq imperatoru tərəfindən Osmanlı dövlətinin əsasını qoyan
Sultan I Osman Qaziyə dövlət və istiqlal rəmzi olan bayraq və təbil göndərildiyi 1300-cü ildən hesablayırlar.
Çünki qədim türk dövlətçilik ənənəsinə və mifoloji düşüncəsinə görə bayraq və təbil ("dövlət musiqisi", "əsgəri
musiqi") dövləti, hökmdarı, milləti təmsil etdiyi üçün müqəddəs sayılırdı. Bu ənənə Azərbaycan dövlətçiliyi
tarixində də mövcud olmuşdur. Təkcə bunu demək kifayət edər ki, Azərbaycan Ağqoyunlu hökmdarı Uzun
Həsənin sarayında dövlət musiqisini icra edən təbilçilər dəstəsinin 98 nəfər ən məşhur musiqiçidən təşkil
edildiyini tarixi qaynaqlar da təsdiqləməkdədir.
Bu nümunələr göstərir ki, dövlətçiliyimizdə dövlət himninin – milli marşın – milli himnin mənşəyi və
tarixi təkamülünün əsasını təşkil edən qədim və zəngin dövlətçilik ənənələrimiz olub və XX əsrin əvvəllərindən
etibarən müasir anlamda, Avropa tipli himnin formalaşması prosesi məhz həmin ənənələr və ümumbəşəri
dəyərlər əsasında baş verib. Tarixi reallıqdır ki, XIX əsrin sonundan başlayan və XX əsrin əvvəllərində geniş
vüsət alan milli maarifçilik və azadlıq hərəkatı xalqımızın milli dirçəlişində, milli oyanışında, milli birliyinin və
dövlətçilik təfəkkürünün inkişafında, unudulmuş bir çox milli-mənəvi dəyərlərin yenidən dirçəlişində, nəhayət,
müstəqil dövlət