i sonralar elmi ədəbiyyatda "Azərbaycan milli marşı" adı ilə
tanınan həmin marşın tam mətni belə idi:
Milli marş
Vurulur meydanda sənc, dəf, (2)
Düzülün əsgərlər səfbəsəf!
Yürüyün şövqlə düşmənə tərəf
Biliniz cəngizdir bizə sələf!
Giriniz meydana sanki şir,
Əlinizdə şəmşir ilə tir,
Dilinizdə olsun bu zikr,
Ya allah, Ya allah, Ya allah,
Hüvə-kəbir!
Çingizləri, Teymurları,
Gəl yada sal o ərləri,
Kim, ol zaman, türk hökmran,
Türkə müt′i nəsf-cahan,
İmdi görükür nə zillət,
Çökü bu millət...
Yığın, övladı Çingizin!
Sürünün bu qeyrə dizin-dizin...
Bu qədər bir torpaq həp sizin
Görürük hər yanda türk izin!
Giriniz meydana sanki şir,
Əlinizdə şəmşir ilə tir,
Dilinizdə olsun bu zikr,
Ya allah, Ya allah, Ya allah,
Məva-Kəbir!
“Milli marş” 1920 il aprel çevrilişindən sonra bir daha
səslənməmiş və not materialları itirilmişdi. Son dövrlərdə
onun haqqında məlumat və birsəsli musiqisindən bir parça
türk musiqişünası Etem Üngörün 1966-cı ildə ildə Ankarada
nəşr etdirdiyi "Türk marşları" kitabında dərc olunmuşdu.
Həmin kitabda göstərilir ki, "Azərbaycan milli marşının
tənzim və seçimi üçün təyin olunmuş konkursda
(müsabiqədə) Üzeyir Hacıbəyovun "Milli marş"ı birincilik
qazanmış və 15.000 rubl məbləğində mükafat almışdır". 14
noyabr 1919 il tarixli, 246 saylı "Azərbaycan" qəzeti də bu
haqda yazır və bildirir ki, "...Azərbaycan Dövlət Teatrosunu
dolduran milli dövlət ərkanı və əxlaq hüzurunda bir dəfə
çalınmışdır..." Müasir Azərbaycan oxucusuna bu marş
haqda ilk məlumat bəstəkar S.Fərəcovun "Ü.Hacıbəyovun
iki marşı" məqaləsində verilmişdir ("Ədəbiyyat və
incəsənət" qəzeti, 14 iyul 1989). Uzun axtarışdan sonra
R.Xəlilov tərəfindən marşın ilkin klavir variantı və orkestr
səsləri tapılmışdır. S.Fərəcov əsərin 4 səsli xor və böyük
orkestr üçün yeni partiturasını hazırladıqdan sonra o, ifa
olunub, lentə yazılmışdır.
Marşın məzmunundan bəlli olur ki, şərəfli və ulu
keçmişi olan Azərbaycan xalqının,