📚 Oxu zalı
Məqalələr, hekayələr və maraqlı yazıları oxuyun, şərh yazın və reytinq verin.
48162Məqalə
256Kateqoriya
0Yeni yazı
6789070197Oxunma
📖 Yalli reqsi

Müəllif: **FoRbiddeN_AnGeL**
🕒 27.06.2021 / 07:47
maraqlıdır ki, hər bir yallı öz ayaq hərəkətlərinə uyğun ritmə və ritmik quruluşlara malikdir. Bu səbəbdəndir ki, bir çox yallılar “ikiayaq”, “üçayaq” və “dördayaq” adlanırlar. Sonralar yallı oyununa yalnız bir zərb aləti (çubuqla çalınan nağara) əlavə olunmuşdur. Təkcə zərb alətinin müşayiəti ilə oxunaraq oynanılan yallılar öz quruluşu etibarilə “halay”ların quruluşuna çox yaxındır.
Musiqi məzmununa mətn (şeir) əlavə edilərək mahnı kimi ifa olunan yallılardan “Qaladan-qalaya”, “Tirmə-şal” (“Arzumanı” kimi də adlanır), “Tello”, “Ləyli xani”, “Hoynare”, “Güleynare”, “Mərcanlar” və başqalarının adlarını çəkmək olar. Bu yallılardakı mahnıların mətni, əsasən kəndlilərin əmək fəaliyyətini, onların gündəlik həyat tərzini, cəsarətini, qəhrəmanlığını, sevgisini tərənnüm edir. Belə mahnıların sözləri xalq tərəfindən yaranmış və bu gün də özünün xüsusi bədii-poetik məziyyətləri ilə seçilərək qoşma və bayatılardan ibarət olmuşdur. Bu gün xalq arasında artıq yallı kimi deyil, mahnı kimi məşhurlaşan, yuxarıda adlarını çəkdiyimiz rəqslər müxtəlif mənbələrdə, məcmuələrdə məhz, xalq mahnısı kimi göstərilmişdir. Məsələn, “Tello” yallısını Qafar Namazəliyev 1985-ci ildə nəşr etdirdiyi “Azərbaycan xalq mahnı və təsnifləri” kitabında xalq mahnısı kimi təqdim etmişdir. Onun musiqisi aşağıdakı mətnlə oxunur.
I bənd:
Araz üstə, buz üstə, Tello,
Kabab yanar köz üstə, Tello.
Qoy məni öldürsünlə, Tello,
Bir ala göz qız üstə, Tello.
Nəqarət
Aman Tello,
Tellocan, Tello.
Canım Tello,
Tellocan, Tello.
II bənd:
Araz axır lil ilə, Tello,
Dəstə-dəstə gül ilə, Tello.
Mən yarımı sevirəm, Tello,
Şirin-şirin dil ilə, Tello.
Yallıya bu mətn sonradan əlavə olunmuşdur. “Tello” – bir hissəli yallıdır. Onun musiqisi ağır tempdə başlayaraq asta ritmlərlə ifa edilir. Yallını oynayan kollektivin rəhbəri (yallıbaşı) işarə etdikdən sonra musiqiçilər tərəfindən temp artırılaraq sürətlənir, ritm tezləşir. “Tello” yallısının melodik dili onun, onun mahnı kimi oxunan musiqisindən də
Şərhlər 0
Şərh yoxdur. İlk şərhi siz yazın.
Bütün şərhlərə bax 0Keçidlər