Azərbaycan miniatürəsi Yaxın və Orta Şərq xalqlarının incəsənəti tarixinin ən maraqlı səhifələrindən birini təşkil edir.

Mə’lumdur ki, Şərq xalqlarının miniatür sənəti klassik Şərq poeziyası ilə sıx əlaqədə olmuş, onun təsiri nəticəsində inkişaf etmişdir. Mübaliğəsiz demək olar ki, antik mifologiya qədim yunan sənəti üçün olduğu kimi, klassik Şərq poeziyası da müsəlman Şərqinin miniatür üçün tükənməz mənbə olmuşdur.

Dünya ədəbiyyatının dahi şairlərindən Firdovsi və Nizaminin, Sə’di Hafizin, Cami və Nəvainin, Xosrov Dəhləvi və klassik şərq poeziyasının başqa görkəmli ustalarının ölməz əsərləri rəssamların tükənməz ilham mənbəyi olmuş, onların sənətini qabaqcıl, humanist ideyalarla, ədəbiyyət qazanmış füsunkar obrazlarla zənginləşdirmildir. Firdovsinin məşhur «Şahnamə» epopeyası, Nizaminin məhəbbət lirikası, romantik və fəlsəfi-didaktik poemaları rəssamların yaradıcılığına daha qüvvətli tə’sir göstərmiş, onları dini təssəvürdən, asketizmdən uzaq, dünyəvi hissləri, ülvi məhəbbəti tərənnüm edən misilsiz sənət əsərləri yaratmağa ruhlandırmışdır.

Klassik şərq poeziyası miniatür sənətinin nəinki məzmununu və ideya istiqamətini müəyyənləşdirmiş, eyni zamanda onun bədii forması və ifadə vasitələrinin inkişafına da tə’sir göstərmişdir. Bu poeziyanın yüksək obrazlar aləmi, zəngin və zərif dili, forma və vəzn müxtəlifliyi, şə’riyyəti, musiqi ahəngi rəssamlara poetik təsvir dilinə uyğun gələn bədii forma, şərti dekorativ üslub, obrazlı ifadə vasitələri tapmağa geniş imkan yaratmışdır.

Məhz buna görədir ki, Yaxın və Orta Şərq miniatürləri bədii forması və üslubuna görə bir sıra oxşar cəhətlərə malikdir. Lakin illüstrə edilən poetik mətnin ümumiliyindən və miniatür sənətinin öz spesifikasından doğan bu yaxınlıqla bərabər, hər xalqın sənəti ancaq ona xac olan xüsusiyyətləri ilə seçilir ki, bu da həmin xalqın ictimai həyatı, estetik fikri və bədii təfəkkürünün inkişaf xarakteri ilə şərtlənir. Ərəb ölkələri, İran, Azərbaycan, Türkiyə və Orta Asiya miniatürlərinin oxşar