Meşhur Atabeyler Memarlıq Kompleksi de mehz bu dövrün mehsuludur.

Azerbaycanda orta esr xatire memarlığının en geniş yayılmış tipi olan qüllevari türbelerin yaradılmasında naxçıvanlı memarlar Ecemi Ebubekr oğlu ve Ehemd Eyyub oğlunun böyük xidmetleri olmuşdur. Memar Eceminin XII esrin II yarısında Naxçıvanda ucaltığı ve dövrümüzedek salamat qalmış Yusif Küseyir oğlu türbesi ve Mömüne Xatun türbesi dünya memarlığında insan xatiresini monumental biçimlerle ebedileşdiren en uğurlu örneklerdendir. Tekce Azerbaycan memarlığında deyil, ümumilikde İslam memarlığında en uca ve ince kompozisiyalı türbelerden olan Mömüne Xatun türbesinin bele uzunömürlülüyü, onun mühendis hellinin bitkinliyi ile izah olunur. Memar Eceminin fealiyyeti ile Azerbaycan memarlığı tarixinde Naxçıvan – Marağa memarlıq mektebi kimi tanın üslub yaranmış ve formalaşmışdır. Bu mektebin tesiri ile Yaxın Şerq ölklerinde bir sıra memarlıq kompozisiyaları yaradılmışdır.

Naxçıvan memarlığı yalnız daş memarlıq abideleriile deyil, esas inşaat materialı qırmızı bişmiş ve benövşeyi kaşılı kerpicler olan abidelerle de meşhurdur (Naxçıvan İmamzade kompleksi, Qarabağlar türbesi ve sair). Monqol istilaları neticesinde evvelki ezemetini itirmiş, Elxani hökmdarları dövründe diger Azerbaycan şeherleri kimi dirçelmiş, XIV esrin II yarısında Çobani ve Celairi emirleri arasındakı dağıdıcı müharibelerden zere çekmiş, Qızıl Orda xanları ve Emir Teymurun yürüşleri zamanı qetl-qaretle üzleşmiş, XVI esrde defelerle elden-ele keçmiş, XVII esrde iki defe ciddi dağıntılara meruz qalmış Naxçıvan eski ezemetini, Azerbaycanın iqtisadi, siyasi ve medeni heyatındakı aparıcı rolunu itirmişdi. Herbi siyasi hadiseler Cuğa, Ordubad, Eylis kimi medeni merkezlere de xeyli zerer yetirmişdi. Görkemli memarların yaratdıqları yüzlerle qiymetli tikinti ve abide ara müharibeleri zamanı dağıdılmış, dövrümüze qeder gelib çatmamışdır. Çox zaman bunları yaradan senetkarların ve xalq ustalarının adı bele unudulmuşdur.

XVII esrin ikinci

<< 1 ... 41 42 [43] 44 45 ... 49 >>