qebilelerinin iqtisadi, ictimai ve medeni heyat terzinde böyük tekamül baş vermişdir. Naxçıvanda da etnik prosesler güclenmiş ve iri tayfa ittifaqları yaranmışdır. I ve II Kültepe, Maxta, Ovçulartepesi, Daşarx ve sair Kür-Araz medeniyyeti abidelerinde aparılmış arxeoloji tedqiqatlar gösterir ki, e.e. IV minilliyin II yarısı-III minillikde Naxçıvan qebilelerinin ekinçilik, maldarlıq medeniyyeti yeni inkişaf merhelesine qedem qoymuş, texniki tereqqi yükselmiş, emek aletlerinin çeşidi ve keyfiyyeti daha da artmışdır. Bu dövrde tuncun keşfi mühüm rol oynamışdır.

Yaxın Şerq ölkeleri ile Azerbaycanı, elece de bütün Qafqazı elaqelendiren esas yolların kesişdiyi elverişli mövqede yerleşen iri tayfa ittifaqları merkezleri iqtisadi, medeni cehetden yükseldi ve neticede II minilliyin evvellerinden Naxçıvanda ilkin şeher merkezleri yarandı.Bele şeher merkezlerinden olan II Kültepede, Govurqala, Qarabağlar, Oğlanqala, Plovtepe, Qazançıda arxeoloji tedqiqatlar aparılmışdır. Tunc dövründe Naxçıvan yüksek inceseneti ile Yaxın Şerq dünyasında tanınmışdır. Gemiqaya tesviri senet abideleri, bedii tertibatlı boyalı qablar (Boyalı Qablar medeniyyeti), tunc memulatları ve sair Naxçıvanın qedim tayfalarının heyat terzini, dini – ideoloji ve felsefi estetik dünyagörüşünü eks etdirir.

E.e. II minilliyin sonu – I minilliyin evvellerinde Naxçıvan erazisinin tarixi mürekkeb ictimai – siyasi hadiselerle zengin olmuşdur. Bu dövrde Azerbaycan erazisinde Xocalı – Gedebey arxeoloji medeniyyetinin formalaşması prosesi getmişdir. Naxçıvan erazisinde bu medeniyyete aid abideler I Kültepe, Şahtaxtı, Kolanı, Sarıdere, Haqqıxlıq, Beyehmed, Qarabulaq, Zeyve ve sairleri aşkar edilmişdir. Bu abidelerin tedqiqi Xocalı – Gedebey medeniyyetini yaradan tayfaların qedim dövrden bu erazilerde meskunlaşmış aborigenlerden ibaret olduğunu göstermişdir.[20] Bu dövrde Naxçıvan erazisi üçün esas tehlüke qonşuluqda olan Urartu dövleti terefinden yaranmışdır. Culfa rayonu erazisindeki İlandağda e.e. 820 – 810-cu

<< 1 ... 5 6 [7] 8 9 ... 49 >>