dövrünün ayrı-ayrı merhelelerine aid abideler öz zenginliyi ile xüsusile diqqeti celb edir. Elinceçay vadisindeki Zoğallı abidesinden tapılmış sütun altlıqları, tunc qrifon, Cavanşirin tunc heykeli[29] (Naxçıvan şeheri), Batabat yaxınlığındakı Ferhad evi, onun üzerindeki kitabe, yaxınlığından keçen qedim karvan yolu ve bir çox abidelerden aşkar olunmuş materialların müqayiseli tehlili göstermişdir ki, Naxçıvan orta esrlerde Azerbaycanın esas ticaret merkezlerinden biri olmuş, Yaxın Şerq ve Qafqazla iqtisadi, medeni elaqelerin daha da genişlenmesinde önemli rol oynamışdır.

Siyasi tarix

Naxçıvan erazisi Urartu dövletinin terkibinde

Naxçıvan erazisi Midiya dövletinin terkibinde
Antik dövr
Midiya dövleti dövründe E. e. IX–VI esrlerde Naxçıvan tanınmış şeherlerden biri idi. E. e. 633-cü ilde Naxçıvan skiflerin hücumuna meruz qalaraq xeyli zerer çekmişdi. E. e. VI esrin ortalarından (e. e. 550-cii ilde Midiya dövleti tenezzüle uğradıqdan sonra) e.e. IV esrin 30-cu illerinedek Ehemeniler dövletinin hakimiyyeti altında olan Naxçıvan IV esrin sonlarından e. e. I esrin 1-ci yarısınadek Atropatenanın (Kiçik Midiyanın) terkibinde olmuşdur. Eramızın evvellerinde Naxçıvan Albaniyada (Qafqaz) şeher ve vilayet olmuşdur. Qafqaz Albaniyasının Araksena (Arazın orta ve aşağı axarı boyunda yerleşirdi) vilayeti Naxçıvan erazisini de ehate edirdi.[30] Naxçıvan MR erazisinin cenub – qerb hissesi Vaspurakan tarixi vilayetine daxil edildi.[31] Naxçıvan MR-in qalan erazisi ise Sünik (merkezi müasir Naxçıvan şeheri) ve Qoğten (merkezi müasir Ordubad erazisi) vilayetlerinin terkibine daxil idi.[32] Eyni zamanda Sünikin öz alban menşeli yerli hakim sülalesi ve kilsesi de olmuşdur.[33] Naxçıvan IV esrden ise Sasaniler İmperiyasının terkibinde olmuşdur. Sasani hökmdarı II Şapur [309–379] yürüşü zamanı (364–367 iller) Naxçıvanı dağıtmış, şeherden 18 min aile esir aparmışdı. Bezi vaxtlarda Albaniya Sasanilerin nüfuz dairesinde olduğuna göre Naxçıvan da Sasani canişinleri–merzbanlar

<< 1 ... 7 8 [9] 10 11 ... 49 >>