qalıntısı, eramızdan evvel 600–400 min il (Mingeçevir Tarix muzeyi)
Mingeçevir erazisi yaşayış menteqesi kimi çox-çox qedimdir. 5 min il bundan evvel Mingeçevirde kiçik rayon kimi qaynar heyat mövcud olmuşdur. Yerli ehali ekinçilik, senetkarlıq, balıqçılıq, atçılıq ve s. sahelerle meşğul olaraq özlerinin maddi ve menevi alemini yaratmışlar. Sonra gelen minilliklerde, xüsusile antik dövrde de ulularımız özlerinin alban tarixi ve medeniyyetini, edebiyyatını yaratmışlar. Bu baxımdan Mingeçevirde tapılan maddi-medeniyyet qalıqlarından alban yazıları ve kitabe (Mingeçevir – Sudağılan epitafiyası) böyük ehemiyyet daşıyır. Bu erazide yaşayış hele e.e.III minillikde mövcud olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar sübut edir ki, burda yaşayan insanlar böyük rayon medeniyyetine malik olublar. Tapılan yunan, Roma ve arşap pulları sübut edir ki, burda ticaret inkişaf edibmiş. Türk seyyahı Övliya Çelebinin "Seyahet" eserinde Mingeçevirin Kür çayının sağ sahilindeki hissesinde olan yaşayışdan ve burda olan toxuculuqdan, hamamxanalardan ve s. yazmışdır.[5] Burada aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı çox maraqlı qedim eşyalar tapılmışdır. Meselen, Azerbaycanda tapılmış en qedim sırğa Mingeçevirden, Tunc dövrüne aid edilen 5 № -li kurqandan tapılmışdır.[6] İlk defe burada 1871-ci ilde alman heveskar arxeoloqu F.S.Bayer terefinden sethi tedqiqat işleri aparılmış, o, Mingeçeviri direkler üzerinde qurulmuş rayon kimi tesvir etmişdir. Bundan sonra Mingeçevir uzun iller arxeloqların diqqet merkezinde olmamışdır. Yalnız 1935-ci ilde professor Y.A.Paxomovun rehberliyi altında qazıntılara başlanmış, iki qedim yaşayış meskeni ve müxtelif qebir növleri aşkar edilmişdir.
Mingeçevir erazisinin sistemli ve planlı tedqiqi İkinci dünya müharibesinden sonra burada Su-elektrik stansiyasının tikintisi ile elaqedar Respublika EA-nın Reyaset heyetinin qerarı ile 1946–53-cü illerde merhum tarixçi alim S.M.Qazıyevin rehberliyi altında Boz dağ silsilesinin cenubunda, Kür çayının her iki sahilinde aparılmış ve
»Azerbaycan
»Oxu zalına keç
