meskunlaşdığı erazilerden biri de Şeki idi.

Tarix

X esrin ikinci yarısında İbn Havqel terefinden tertib olunmuş bu xeritede Şeki şeheri de gösterilir.
Menbelerin verdiyi melumata göre, vaxtile indiki Şeki şeherinden 10–15 km cenubda olmuş köhne Şeki şeherini Sasani hökmdarı I Qubad (480–531) tikdirmişdir. Sonradan Şeki Qafqaz Albaniyasının en iri şeherlerinden birine çevrildi. Şerq kilselerinin anası hesab olunan qedim Kiş Alban mebedi de mehz Şeki şeheri yaxınlığında yerleşmişdi. Ereb istilası erefesinde Qafqaz Albaniyasının 11 inzibati vilayetinden biri Şeki eyaleti idi. Ereb işğalları neticesinde Şeki eyaleti III emirliyin terkibine daxil edildi. Xilafetin zeiflediyi bir dövrde Şekide müsteqil knyazlıq yarandı. XIV esrin I yarısında Hülakiler dövleti iflasa uğradıqdan sonra Şirvanşahlar dövleti ile yanaşı Şeki de müsteqillik qazandı ve Orlat sülalesi hakimiyyete geldi. 1551-ci ilde şah Tehmasib Şekinin müsteqilliyine son qoydu. Şeki Sefeviler dövletine birleşdirildi.

Şekinin XVII esr memarlığı da müeyyen ehemiyyete malik idi. Övliya Çelebinin verdiyi melumata göre, daşdan tikilmiş gözel Şeki qalası tepelikde yerleşirdi. Qalanın "Şirvan" ve "Gence" adlanan iki darvazası vardı. Şeherde 3 min ev, 7 mescid vardı ki, bu mescidlerden bazar meydanında yerleşen Mirze Eli mescidi ve qaladakı iki mescid daha çox diqqeti celb edirdi. Şeherin karvansaraları, hamamları ve kiçik bazarı var idi. XVII esrde Şeki şeherinde 20 min neferin yaşadığı ehtimal edilir.

1747-ci ilde yaranmış Şeki xanlığı Azerbaycan xanlıqları içerisinde en güclü feodal dövleti idi. 1805-ci il Kürekçay müqavilesine esasen Şeki xanlığı Rusiyadan vassal asılılığına düşdü. 1813-cü il Gülüstan sülh müqavilesi ile İran — başqa sözle Qacar dövleti, Şeki xanlığı erazisinin Rusiya imperiyasına birleşdirilmesini resmen tanıdı. 1819-cu ilde Şekide xan üsul-idaresi leğv olundu. Xanlığın evezine Şeki eyaleti yaradıldı. 1840-cı ilde Kaspi vilayetinin terkibinde Nuxa qezası yaradıldı. Qeza 1846-cı ilden

<< 1 [2] 3 4 ... 9 >>