Coğrafiyası
Yevlax coğrafi mövqeyine göre Azerbaycanın merkezinde mühüm kommunikasiyaların kesişmesinde yerleşmekle qedim yaşayış meskenlerinden biridir. Rayon kimi 1935-ci ilin fevral ayından fealiyyet gösterir. Yevlax eyni zamanda respublika tabeli şeherdir. Yevlax rayonu Ağdaş, Berde, Terter, Goranboy, Samux, Qax, Şeki rayonları ile hemserheddir. Rayon 1 şeher, 3 qesebe ve 46 kendden ibaretdir.

Etimologiyası
Yevlax sözü Eski türkcede bataqlıq ve ya nohur demek dir.

"Yevlax" evveller erazi adı olmuşdur. Toponim ilk defe XVI esr Azerbaycan tarixçisi Hesenbey Rumlunun “Ehsen tevarix” eserinde xatırlanır. Azerbaycanı Osmanlılar tutduqdan sonra 1593-cü ilde tertib olunmuş maliyye defterinde Yevlax Gence vilayetinin terkibinde olan ve Kürqırağı obaları ehate eden sancaqlıq kimi qeyd edilir. Menbelerde ereb elifbası yazılmış bu sözü “Yonlaq” ve “Yevlaq” kimi müxtelif şekilde oxumaq mümkündür. Yevlax toponimi haqqında müxtelif fikirler mövcuddur. Azerbaycan yazıçısı Y.V.Çemenzeminlinin yazdığına göre, (“Qan içinde” romanı) bu erazi Ovlaq adlanırdı. Bezi tedqiqatçılar bu izahı qebul ederek toponimi “ovlaq” sözünün tehrif forması kimi qebul edirler. Bir mülahizeye göre, toponimin esasında yava (qedim türk dillerinde “isti”, diger mülahizeye göre ise, yaba/yava (boş, tenha, isti) sözü durur ve mekan, yer bildiren – laq (müqayise et; yaylaq, qışlaq, sözlerindeki – laq) şekilçisi qebul ederek “isti yer, boş, kimsesiz yer” menasındadır.

Tarixi
XIX esrin 80-ci illerinde Bakı-Tiflis demiryolunun çekilmesile elaqedar olaraq stansiya kimi salınan ve uzun müddet ehali terefinden “Vağzal” kimi tanınan Yevlax XIX esrin sonu XX esrin evvelerine aid resmi senedlerde ve menbelerde Yelizavetpol quberniyasının Yevlax menteqesi ve ya Yevlax stansiyası, sonra Yelizavetpol quberniyasının Yevlax kendi, 1920-ci ilden ise Cavanşir qezasının Yevlax kendi adlanmışdır.

Azerbaycan SSR MİR-nin qerarı ile 1935-ci ilin 20 fevral tarixinde Yevlax rayonu teşkil edilmişdir.

1939-cu

[1] 2 3 ... 5 >>